Boek 6 Artikel 146 (6:146 BW)

Sommige vorderingen zijn vastgelegd in een papier dat bedoeld is om van hand tot hand te gaan. Wie zo'n stuk aanneemt, kan meestal niet nagaan wat er tussen de schuldenaar en eerdere houders is voorgevallen. Dit artikel beschermt hem daarom: de schuldenaar kan verweren die voortkomen uit zijn verhouding met een vorige schuldeiser in beginsel niet meer tegenwerpen aan de verkrijger en aan degenen die na hem komen.

Wanneer de regel geldt

De bepaling ziet op vorderingen aan toonder of aan order die zijn overgedragen op de manier die Boek 3 daarvoor voorschrijft, namelijk overeenkomstig artikel 3:93 BW. Dat betekent kort gezegd dat het papier zelf wordt geleverd, bij orderpapier met een handtekening waarmee het aan de nieuwe houder wordt doorgegeven. Gaat de vordering op een andere manier over, dan geldt de gewone regel van artikel 6:145 BW en houdt de schuldenaar al zijn verweren.

De twee uitzonderingen

• De verkrijger kende het verweer. Wist hij op het moment van de overdracht dat er al betaald was of dat de onderliggende afspraak was vernietigd, dan verdient hij geen bescherming.

- Het verweer bleek uit het papier. Staat op het stuk zelf een aantekening of een voorwaarde waaruit de verkrijger het verweer kon afleiden, dan kan hij zich er niet op beroepen dat hij van niets wist.

Onbekwaamheid en onbevoegdheid

Het tweede lid maakt een aparte uitzondering voor het verweer dat de ondertekenaar onbekwaam of onbevoegd was. Zo'n beroep werkt ook tegen een verkrijger die er niets van wist, mits het op het moment van zijn verkrijging kenbaar was uit een openbaar register dat juist is ingesteld om zulke feiten te kunnen nagaan. Doorslaggevend is dus alleen of het feit waarop die onbekwaamheid of onbevoegdheid steunt op dat tijdstip uit zo'n register bleek; of de verkrijger er werkelijk in heeft gekeken, maakt geen verschil.

Een voorbeeld

Een ondernemer tekent een orderbriefje voor een levering die uiteindelijk nooit plaatsvindt. De leverancier geeft het papier door aan een financier, die van de mislukte levering niets weet en op het stuk ook niets bijzonders ziet staan. Wordt de ondernemer door die financier aangesproken, dan kan hij zich niet verschuilen achter zijn geschil met de leverancier. Hij moet betalen en zijn schade verhalen op de leverancier zelf.

In de praktijk

De les voor wie zo'n stuk tekent, is dat de handtekening zelfstandige betekenis krijgt zodra het papier gaat rondgaan. Teken alleen voor wat werkelijk verschuldigd is, en pas op met stukken die al vooruitlopend op een levering worden gevraagd. Voor wie een papier aanneemt geldt het omgekeerde: lees het volledig, let op aantekeningen erop en controleer bij ondernemingen de openbare registers voordat u het overneemt.