Boek 6 Artikel 119b (6:119b BW)

Rente als de overheid een handelsfactuur te laat betaalt

De schadevergoeding, verschuldigd door een overheidsinstantie wegens vertraging in de voldoening van een geldsom, bestaat in geval van een handelsovereenkomst met een overheidsinstantie in de wettelijke rente van die som met ingang van de dag volgend op de dag die is overeengekomen als uiterste dag van betaling tot en met de dag waarop de schuldenaar de geldsom heeft voldaan. Onder overheidsinstantie wordt verstaan de Staat, een provincie, een gemeente, een waterschap of een publiekrechtelijke instelling dan wel een samenwerkingsverband van deze overheden of publiekrechtelijke instellingen als bedoeld in artikel 2 lid 2 van richtlijn nr. 2011/7 van het Europees Parlement en de Raad van 23 februari 2011 betreffende bestrijding van betalingsachterstand bij handelstransacties (PbEU L48/11).
Indien geen uiterste dag van betaling is overeengekomen, is de wettelijke rente van rechtswege verschuldigd: a. vanaf 30 dagen na de aanvang van de dag, volgende op die waarop de schuldenaar de factuur heeft ontvangen, of b. indien de datum van ontvangst van de factuur niet vaststaat, of indien de schuldenaar de factuur ontvangt voordat hij de prestatie heeft ontvangen, vanaf 30 dagen na de aanvang van de dag, volgende op die waarop de prestatie is ontvangen, of c. indien de schuldenaar een termijn heeft bedongen waarbinnen hij de ontvangen prestatie kan aanvaarden dan wel kan beoordelen of deze aan de overeenkomst beantwoordt, en indien hij de factuur ontvangt voordat hij de prestatie heeft aanvaard of beoordeeld, vanaf 30 dagen na de aanvang van de dag, volgende op die waarop de schuldenaar de prestatie heeft aanvaard of beoordeeld, dan wel, indien hij zich niet over goedkeuring of aanvaarding uitspreekt, vanaf 30 dagen na de aanvang van de dag volgende op die waarop de termijn verstrijkt.
Telkens na afloop van een jaar wordt het bedrag waarover de wettelijke rente wordt berekend, vermeerderd met de over dat jaar verschuldigde rente.
De termijn bedoeld in lid 2 onder c bedraagt niet meer dan 30 dagen vanaf de datum van ontvangst van de prestatie, tenzij partijen uitdrukkelijk een langere termijn in de overeenkomst en aanbestedingsdocumenten opnemen en deze termijn niet kennelijk onbillijk is jegens de schuldeiser, mede gelet op: a. de vraag of de schuldenaar objectieve redenen heeft om af te wijken van de 30 dagen termijn; b. de aard van de prestatie; en c. elke aanmerkelijke afwijking van goede handelspraktijken.
Bij overeenkomst kan niet van een uiterste dag van betaling van ten hoogste 30 dagen, overeenkomstig het tweede lid, worden afgeweken, tenzij partijen uitdrukkelijk een langere termijn van betaling in de overeenkomst opnemen en de bijzondere aard of eigenschappen van de overeenkomst dit objectief rechtvaardigen. De betalingstermijn bedraagt in dat geval ten hoogste 60 dagen.
Geen wettelijke rente is verschuldigd wanneer de schuldeiser zelf in verzuim is.
De wettelijke rente is verschuldigd behalve voor zover de vertraging niet aan de schuldenaar kan worden toegerekend.
Voor de toepassing van dit artikel wordt met de wettelijke rente gelijkgesteld een hogere overeengekomen rente.

Toelichting

Voor leveranciers van de overheid geldt een eigen regeling. Betaalt een overheidsinstantie een factuur uit een handelsovereenkomst te laat, dan is zij de wettelijke rente voor handelstransacties verschuldigd, en wel vanaf de dag na de afgesproken uiterste betaaldag tot en met de dag waarop zij betaalt. Onder overheidsinstantie vallen onder meer de Staat, provincies, gemeenten, waterschappen en publiekrechtelijke instellingen, en samenwerkingsverbanden daarvan.

Wanneer de rente gaat lopen

Is er een uiterste betaaldag afgesproken, dan begint de rente de dag erna, zonder dat u hoeft aan te manen. Ontbreekt een afspraak, dan wijst de wet drie momenten aan waarvandaan telkens dertig dagen lopen.

Na ontvangst van de factuur. De gewone route, als die datum vaststaat.
Na ontvangst van de prestatie. Wanneer niet vaststaat op welke dag de overheidsinstantie de factuur heeft ontvangen, of de factuur eerder binnenkwam dan de levering.

- Na aanvaarding of beoordeling. Wanneer een termijn is bedongen om te controleren of het geleverde klopt. Die controletermijn is in beginsel niet langer dan dertig dagen; alleen met een uitdrukkelijke afspraak in het contract en de aanbestedingsstukken kan zij langer zijn, mits dat niet kennelijk onbillijk is tegenover de leverancier.

Strengere grens dan bij gewone bedrijven

Waar ondernemingen onderling in beginsel tot zestig dagen mogen afspreken, geldt voor overheidsinstanties een uiterste betaaldag van dertig dagen. Alleen als partijen uitdrukkelijk een langere termijn opnemen en de bijzondere aard of eigenschappen van de overeenkomst dat objectief rechtvaardigen, mag daarvan worden afgeweken, en dan nog tot ten hoogste zestig dagen. De wetgever wil hiermee voorkomen dat overheden hun betalingsgedrag afwentelen op hun leveranciers.

Wanneer er geen rente loopt

Er zijn twee uitzonderingen. Er is geen rente verschuldigd zolang de schuldeiser zelf in verzuim is, bijvoorbeeld omdat hij niet levert wat hij moet leveren of niet meewerkt aan de afhandeling. En de rente is niet verschuldigd voor zover de vertraging de overheidsinstantie niet valt toe te rekenen. Verder wordt een hogere overeengekomen rente voor de toepassing van dit artikel gelijkgesteld met de wettelijke, en wordt de rente na elk jaar bij de hoofdsom geteld.

Een voorbeeld

Een klein aannemersbedrijf voert werk uit voor een gemeente. Over de betaaltermijn is niets vastgelegd en de factuur gaat mee met de oplevering. Dertig dagen na de dag volgend op de ontvangst van het werk begint de rente van rechtswege te lopen. Duurt de interne goedkeuring bij de gemeente vier maanden, dan komt dat voor haar rekening: de aannemer hoeft niet eerst te sommeren om aanspraak op rente te hebben.

In de praktijk

Leg vast wanneer u hebt geleverd en wanneer de factuur is verzonden en ontvangen; die data bepalen het beginpunt. Controleer bij aanbestedingen of de betalingstermijn en de goedkeuringstermijn binnen de wettelijke grenzen blijven, en maak er een punt van als dat niet zo is. Vordert u rente, vermeld dan de startdatum en de grondslag, en denk daarnaast aan uw invorderingskosten op grond van artikel 6:96 BW. Voor handelsovereenkomsten tussen private partijen geldt artikel 6:119a BW, met een eigen, iets ruimere termijnregeling.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Wettekst