Boek 6 Artikel 115 (6:115 BW)

Waar moet een schuld worden voldaan? Dit artikel wijst de weg: de plaats van betaling wordt bepaald door de bepalingen die erop volgen, tenzij uit de wet, uit de gewoonte of uit een afspraak iets anders voortvloeit. Het is dus een schakelbepaling. De hoofdregel zelf staat in artikel 6:116 BW, met een correctie in artikel 6:117 BW en een bijzondere regel voor ondernemers in artikel 6:118 BW.

Waarom de plaats van betaling ertoe doet

De vraag lijkt formeel, maar heeft praktische gevolgen. Zij bepaalt wie de kosten en de moeite van het betalen draagt, waar de betaling geacht wordt te zijn verricht en, in internationale verhoudingen, welke rechter bevoegd kan zijn en welke regels van toepassing kunnen zijn. Bij girale betalingen speelt zij minder, omdat de bijschrijving op de rekening van de schuldeiser doorslaggevend is.

De drie manieren om af te wijken

De hoofdregels gelden alleen als er niets anders is bepaald. Er zijn drie ingangen om daarvan af te wijken.

• De wet. Voor bepaalde overeenkomsten geeft de wet zelf een eigen regel over de plaats van betaling of levering.
• De gewoonte. In een branche kan een vast gebruik bestaan waaraan partijen gebonden zijn.

- De afspraak. Partijen kunnen in het contract of in de algemene voorwaarden een plaats aanwijzen; dat gebeurt in de praktijk het vaakst.

Een voorbeeld

Een leverancier neemt in zijn voorwaarden op dat betaling plaatsvindt op zijn kantoor in de plaats van vestiging, of op de door hem aangewezen rekening. Die afspraak gaat voor op de wettelijke hoofdregel. Staat er niets over de plaats van betaling, dan valt u terug op artikel 6:116 BW en betaalt u in beginsel aan de woonplaats van de schuldeiser op het moment van betaling.

In de praktijk

Kijk eerst in het contract en in de algemene voorwaarden; daar staat vrijwel altijd iets over betaling. Ontbreekt een afspraak, gebruik dan de wettelijke regels, en betaal bij twijfel giraal op de rekening die de schuldeiser op zijn factuur vermeldt. Speelt de kwestie over de grens, laat de plaats van betaling dan niet in het midden: leg haar in het contract vast, samen met de valuta en de betalingstermijn.