Boek 6 Artikel 93 (6:93 BW)

Een boete is niet altijd meteen opeisbaar. Dit artikel koppelt de boete aan de gewone spelregels: is voor schadevergoeding op grond van de wet een aanmaning of een andere voorafgaande verklaring nodig, dan geldt dat ook voor de boete. Wie dus eerst had moeten aanmanen en dat niet deed, kan de boete nog niet opeisen. Dat is een veelgemaakte fout: partijen zien het bedrag in het contract staan en gaan ervan uit dat het vanzelf verschuldigd wordt.

Wanneer u wel en niet moet aanmanen

De vraag valt samen met de vraag naar verzuim. Loop daarvoor de gewone route langs.

• Aanmanen nodig. Is er geen harde termijn afgesproken, dan moet u eerst een schriftelijke aanmaning met een redelijke termijn sturen zoals artikel 6:82 BW voorschrijft. Pas als die termijn ongebruikt verstrijkt, kunt u de boete opeisen.
• Aanmanen niet nodig. Valt uw geval onder artikel 6:83 BW, bijvoorbeeld omdat er een uiterste datum was afgesproken die niet is gehaald, dan treedt het verzuim vanzelf in en is de boete zonder brief verschuldigd.

- Een andere verklaring. Waar de wet voor schadevergoeding een mededeling verlangt, geldt datzelfde vereiste voor de boete.

Wat het beding zelf bepaalt

Het artikel is van regelend recht. In veel contracten staat uitdrukkelijk dat de boete verschuldigd is zonder ingebrekestelling, door het enkele feit van de overtreding. Zo'n afspraak is geldig en gaat voor op de wettelijke hoofdregel. Ontbreekt zij, ga er dan niet van uit dat de boete vanzelf gaat lopen; kijk wat er precies is afgesproken over het moment waarop de boete verschuldigd wordt.

Een voorbeeld

Twee ondernemers spreken een geheimhoudingsbeding af met een boete per overtreding. Wordt vertrouwelijke informatie doorgespeeld, dan is de overtreding een feit en kan de boete zonder meer worden opgeëist; herstel is immers niet mogelijk. Gaat het daarentegen om een verplichting die nog nagekomen kan worden, bijvoorbeeld het inleveren van bedrijfsgegevens, dan zal de schuldeiser eerst schriftelijk om nakoming binnen een redelijke termijn moeten vragen voordat de boete opeisbaar wordt.

In de praktijk

Wilt u een boete innen, stel dan drie vragen: is de verplichting waaraan de boete hangt geschonden, is er verzuim, en zegt het contract iets over aanmanen. Bewaar de aanmaning en het verzendbewijs; zonder die stukken strandt de vordering vaak op dit artikel. Wordt u aangesproken, controleer dan of de ander de vereiste brief wel heeft gestuurd, en kijk daarnaast naar artikel 6:92 BW en artikel 6:94 BW voor de inhoudelijke verweren.