Boek 6 Artikel 84 (6:84 BW)

Dit artikel legt uit wat er gebeurt als er iets misgaat terwijl de schuldenaar al te laat is. De hoofdregel is streng voor hem: elke onmogelijkheid die tijdens het verzuim ontstaat, komt op zijn conto, ook als hem van die oorzaak zelf geen verwijt valt te maken. Hij moet de schade vergoeden die daardoor ontstaat. Alleen als de oorzaak aan de schuldeiser is toe te rekenen, of als de schade er ook bij tijdige nakoming zou zijn geweest, ligt het anders.

Waarom het risico verschuift

Wie op tijd had geleverd, had de zaak allang uit handen gehad. Blijft hij er te lang mee zitten, dan is het redelijk dat hij het risico draagt van wat er in die extra tijd gebeurt. Het verzuim is dus niet alleen de sleutel tot vertragingsschade en ontbinding, maar verschuift ook het risico van brand, diefstal, waardeverlies of ondergang naar de partij die te laat is.

De uitzondering: het zou toch zijn misgegaan

De schuldenaar ontkomt aan de vergoedingsplicht als hij aannemelijk maakt dat de schuldeiser dezelfde schade ook had geleden wanneer er keurig op tijd was gepresteerd. Dat is geen theoretische mogelijkheid maar een reëel verweer: soms treft het onheil de schuldeiser hoe dan ook.

• Wel vergoeding. De te laat geleverde partij goederen gaat verloren bij een brand in het magazijn van de leverancier; bij tijdige levering had de koper ze al binnen gehad.

- Geen vergoeding. De zaak zou na levering in het pand van de koper hebben gestaan en dat pand is door dezelfde storm getroffen; de schade was er dan ook geweest.

Een voorbeeld

Een handelaar in tweedehands machines verkoopt een draaibank die uiterlijk in maart geleverd moet worden. Hij levert niet en wordt in gebreke gesteld. In mei, terwijl hij nog steeds in verzuim is, brandt zijn loods af en gaat de machine verloren. Leveren kan niet meer, maar dat ontslaat hem niet: de onmogelijkheid ontstond tijdens zijn verzuim. Hij moet de koper de schade vergoeden, bijvoorbeeld het verschil met de prijs van een vergelijkbare machine elders.

In de praktijk

Voor de schuldeiser is dit artikel een reden om verzuim tijdig te laten intreden: zolang er geen verzuim is, blijft het risico waar het lag. Leg daarom de datum van uw aanmaning en het aflopen van de termijn goed vast. Voor de schuldenaar is het een reden om vertraging serieus te nemen: hoe langer hij talmt, hoe meer hij draagt. Wilt u als schuldeiser de zaak afronden, dan hangt de weg af van wat er nog mogelijk is: zolang nakoming nog kan, zet u de verbintenis met een schriftelijke mededeling om in vervangende schadevergoeding op grond van artikel 6:87 BW. Is nakoming blijvend onmogelijk geworden, dan is die omzetting niet aan de orde en staat de vordering tot schadevergoeding op grond van artikel 6:74 BW al open. Ontbinden kan in beide gevallen.