Boek 6 Artikel 81 (6:81 BW)

Verzuim is de toestand waarin een schuldenaar te laat is en waarin de wet de schuldeiser extra bevoegdheden geeft. Dit artikel omschrijft wanneer die toestand bestaat en hoe lang zij duurt. Drie dingen moeten samenvallen: de prestatie moet opeisbaar zijn, zij moet uitblijven, en er moet zijn voldaan aan de eisen die artikel 6:82 BW en artikel 6:83 BW stellen. Zolang dat het geval is, verkeert de schuldenaar in verzuim; zodra hij alsnog presteert, houdt het op.

Twee uitzonderingen

Het artikel sluit twee situaties uit waarin de vertraging niet als verzuim telt.

• De vertraging valt niet toe te rekenen. Is het uitblijven van de prestatie het gevolg van een oorzaak die volgens artikel 6:75 BW niet voor rekening van de schuldenaar komt, dan is hij voor die periode niet in verzuim.

- Nakoming is al blijvend onmogelijk. Dan heeft verzuim geen functie meer: er valt niets meer in te halen, en de schuldeiser kan zonder verzuim ontbinden of, als de tekortkoming de schuldenaar kan worden toegerekend, schadevergoeding vorderen.

Een periode met een begin en een einde

Verzuim is geen moment maar een periode. Het begint zodra aan alle eisen is voldaan, dus bijvoorbeeld op de dag nadat de termijn uit uw aanmaning ongebruikt is verstreken. Het artikel zegt zelf dat het verzuim bestaat 'gedurende de tijd dat de prestatie uitblijft'; komt de prestatie alsnog, dan stopt het. Een late nakoming hoeft de schuldeiser overigens pas te aanvaarden als daarbij ook de inmiddels ontstane schade en kosten worden aangeboden (artikel 6:86 BW). Voor de schuldeiser is het einde van het verzuim vooral van belang voor de berekening: rente en vertragingsschade worden berekend over de periode waarin het verzuim bestond.

Wat er voor de schuldeiser van afhangt

Verzuim opent de weg naar verschillende bevoegdheden. Gaat het om een geldsom, dan is over de periode van verzuim de wettelijke rente verschuldigd (artikel 6:119 BW). Ook voor andere bevoegdheden is het van belang of de schuldenaar in verzuim is; welke dat zijn, volgt uit de bepalingen die aan het verzuim een gevolg verbinden. Welke bevoegdheid in een concreet geval openstaat, hangt dus mede af van de vraag of en sinds wanneer de schuldenaar in verzuim is. Een correcte aanmaning op het juiste moment maakt die vraag eenvoudig te beantwoorden.

Een voorbeeld

Een schilder zou een woning in mei opleveren en doet dat niet. De eigenaar stuurt op 1 juni een brief met een termijn van veertien dagen. Er gebeurt niets. Vanaf half juni is de schilder in verzuim en loopt de schade door vertraging, bijvoorbeeld de huur van een tijdelijke opslag. Komt de schilder op 1 juli alsnog opdagen en maakt hij het werk af, dan eindigt het verzuim daar, maar de schade over die twee weken blijft voor zijn rekening.

In de praktijk

Drie data bepalen in de meeste gevallen het begin van het verzuim: wanneer de prestatie opeisbaar werd, wanneer is aangemaand en met welke termijn, en wanneer die termijn afliep. Of een herinnering als aanmaning volstaat, hangt af van de eisen van artikel 6:82 BW. In de gevallen die artikel 6:83 BW noemt, treedt het verzuim in zonder aanmaning.