Boek 6 Artikel 80 (6:80 BW)

Normaal kunt u pas iets ondernemen als de afgesproken termijn is verstreken. Dit artikel maakt daarop een uitzondering voor situaties waarin het al vóór die tijd duidelijk is dat het misgaat. In drie gevallen treden de gevolgen van niet-nakoming vervroegd in, zodat de schuldeiser meteen kan handelen: hij kan ontbinden, schade beperken of een andere partij zoeken zonder te wachten tot de datum die toch niet gehaald wordt.

De drie gevallen

De wet omschrijft ze nauwkeurig; het gaat niet om een algemeen gevoel dat het fout loopt.

• Nakoming zal onmogelijk zijn. Het staat vast dat er niet zonder tekortkoming geleverd kan worden. De unieke zaak die verkocht was is vernietigd, of de zaal die gehuurd is bestaat niet meer.
• De schuldenaar kondigt het zelf aan. Uit wat hij meedeelt moet u afleiden dat hij tekort zal schieten. Een bericht dat de opdracht niet wordt uitgevoerd of dat er pas maanden later geleverd kan worden, valt hieronder.

- Gegronde vrees, na een aanmaning. Hebt u goede redenen om te vrezen dat het misgaat, dan mag u de schuldenaar schriftelijk aanmanen. In die brief noemt u de gronden van uw vrees en geeft u hem een redelijke termijn om te verklaren dat hij zijn verplichtingen zal nakomen. Blijft die verklaring uit, dan treden de gevolgen in.

Wat u dan kunt doen

De vervroegde intreding opent de bevoegdheden die anders pas na de vervaldatum beschikbaar zijn. U kunt de overeenkomst ontbinden op grond van artikel 6:265 BW, u kunt uw eigen prestatie opschorten en u kunt zich richten op schadevergoeding. Vaak is het belangrijkste gevolg praktisch: u mag dekkingskoop doen, dus elders inkopen of een andere aannemer zoeken, zonder het verwijt dat u te vroeg was.

Wat er met de oorspronkelijke datum gebeurt

Het tweede lid zorgt ervoor dat de schuldeiser aan het vervroegd intreden van de gevolgen niet méér overhoudt dan hij op de oorspronkelijke vervaldatum zou hebben gehad. Voor twee onderwerpen blijft dat oorspronkelijke moment van opeisbaarheid gelden: voor de vergoeding wegens vertraging, en voor de vraag of het onmogelijk worden van nakoming tijdens het verzuim aan de schuldenaar wordt toegerekend. Vertragingsschade loopt dus niet eerder dan de afgesproken datum, ook al mocht u eerder ingrijpen.

Een voorbeeld

Een leverancier moet over zes weken een partij onderdelen leveren. Hij bericht dat zijn productie is stilgelegd en dat levering dit jaar niet meer lukt. De afnemer hoeft die zes weken niet af te wachten: hij kan nu al ontbinden en elders bestellen. Twijfelt de leverancier alleen zichtbaar, zonder duidelijke mededeling, dan is de derde route de aangewezen weg: een brief waarin de afnemer zijn zorgen onderbouwt en om een bevestiging binnen een redelijke termijn vraagt.

In de praktijk

Wees voorzichtig met de derde route: u moet uw vrees kunnen onderbouwen met feiten, zoals uitgebleven deelleveringen, betalingsproblemen of stilgevallen werk. Schrijf die gronden op in de brief zelf, want een kale aanmaning zonder toelichting is niet genoeg. Ontbindt u ten onrechte vervroegd, dan schiet u zelf tekort en kan de rekening bij u terechtkomen. Bewaar daarom altijd de mededeling of de brief waarop u zich baseert.