Boek 6 Artikel 79 (6:79 BW)

Overmacht beschermt de schuldenaar tegen een verplichting tot schadevergoeding, maar zij maakt de schuld niet weg. Dit artikel zegt dat met zoveel woorden voor twee manieren waarop een schuldeiser zichzelf kan helpen: uitwinning van vermogen van de schuldenaar en verrekening met wat hij zelf aan de schuldenaar verschuldigd is. Lukt het hem langs die weg alsnog te krijgen waar hij recht op heeft, dan staat het beroep op overmacht daaraan niet in de weg.

Wat de bepaling wel en niet regelt

De regel gaat over de vraag of het uitblijven van nakoming door een oorzaak buiten de schuldenaar de schuldeiser blokkeert. Het antwoord is nee: het artikel verklaart hem uitdrukkelijk bevoegd tot uitwinning en verrekening. Wat het artikel u niet bespaart, is een executoriale titel voordat u kunt uitwinnen.

• Executie. Beslag en uitwinning verlopen langs de regels van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering; u hebt daarvoor in beginsel een uitspraak of een andere titel nodig.

- Verrekening. De voorwaarden staan in de afdeling over verrekening verderop in dit boek; u moet zelf iets aan de ander verschuldigd zijn, en uw vordering en uw schuld moeten prestaties betreffen die aan elkaar beantwoorden (artikel 6:127 BW). Een aanspraak op levering van goederen kunt u dus niet wegstrepen tegen een geldschuld.

De achtergrond

Overmacht raakt de toerekening, niet het bestaan van de verbintenis. De schuldenaar hoeft geen schadevergoeding te betalen omdat hem niets valt aan te rekenen, maar hij heeft daarmee geen recht verworven om zijn schuldeiser tegen te houden wanneer die zelf een weg vindt om te krijgen wat hem toekomt.

In de praktijk

Krijgt u te horen dat er niet geleverd kan worden en dat u daarom niets krijgt, kijk dan eerst of u zelf nog iets van dezelfde soort aan de ander verschuldigd bent. Verrekening vraagt geen tussenkomst van de rechter. Roep haar schriftelijk in en zet erbij welke posten u tegen elkaar wegstreept.

Denk daarnaast aan de andere routes die naast dit artikel openstaan: ontbinding van de overeenkomst op grond van artikel 6:265 BW, en het afromen van een eventueel voordeel van de schuldenaar op grond van artikel 6:78 BW. Overmacht sluit die mogelijkheden niet uit; zij sluit alleen de gewone schadevergoedingsplicht af.

Bent u zelf de partij die door overmacht niet kan leveren, ga er dan niet van uit dat u met een enkele mededeling klaar bent. Uw wederpartij kan haar eigen betaling opschorten, verrekenen of de overeenkomst beëindigen, en u kunt gehouden zijn te betalen wat u al ontving.