Boek 6 Artikel 61 (6:61 BW)

Verzuim aan de ene kant en verzuim aan de andere kant kunnen niet naast elkaar bestaan. Dit artikel regelt de rangorde. Raakt de schuldeiser in verzuim, dan komt daarmee een einde aan het verzuim van de schuldenaar. En zolang de schuldeiser in verzuim blijft, kan de schuldenaar niet opnieuw in verzuim raken. Dat is een van de sterkste beschermingen die het verbintenissenrecht kent.

Waarom dat logisch is

Verzuim is het gevolg van te laat presteren, en van te laat zijn kan geen sprake zijn als de ander de nakoming onmogelijk maakt of zelf zijn verplichtingen niet nakomt. Zou het verzuim van de schuldenaar doorlopen, dan zou hij schade moeten vergoeden voor een vertraging die hij niet kan opheffen. De wet zet dat recht.

Wat de gevolgen zijn

• Vertragingsschade stopt. Over de periode van schuldeisersverzuim loopt de aansprakelijkheid voor vertraging niet door.
• Ontbinden kan de schuldeiser niet. Op een tekortkoming waarvoor hij zelf in verzuim is, kan hij de overeenkomst niet ontbinden; dat staat in artikel 6:266 BW.

- Executie is uitgesloten. Gedurende zijn verzuim mag de schuldeiser geen executiemaatregelen nemen; dat staat in artikel 6:62 BW.

Hoe de schuldeiser eruit komt

Het schuldeisersverzuim eindigt zodra hij alsnog meewerkt of zijn eigen verplichting nakomt, en het beletsel daarmee is weggenomen. Vanaf dat moment kan de gewone gang van zaken worden hervat. Het verzuim van de schuldenaar herleeft echter niet vanzelf: er zal opnieuw een aanmaning of een andere grond nodig zijn om hem in verzuim te brengen.

Een voorbeeld. Een aannemer is te laat met de oplevering en is in verzuim. De opdrachtgever weigert vervolgens zonder goede reden het werk toegankelijk te maken voor de laatste werkzaamheden. Daarmee raakt hij zelf in verzuim en eindigt het verzuim van de aannemer. Wil hij de aannemer later opnieuw op vertraging aanspreken, dan zal hij eerst zijn eigen medewerking moeten verlenen en daarna opnieuw moeten aanmanen.

Wat dit betekent voor een geschil

In veel conflicten verwijten partijen elkaar over en weer dat zij te laat zijn. Dit artikel maakt de volgorde beslissend: wie het eerst in verzuim raakte, en of daarna aan de andere kant verzuim is ontstaan. Een zorgvuldige tijdlijn is daarom vaak belangrijker dan de vraag wie het hardst roept.

In de praktijk

Houd een chronologisch overzicht bij van aanmaningen, afspraken, bezoeken en reacties. Bent u schuldenaar en meent u dat de ander niet meewerkt, meld dat dan schriftelijk en houd u beschikbaar; daarmee legt u het schuldeisersverzuim vast. Bent u schuldeiser en wilt u de vertraging blijven tegenwerpen, zorg dan dat u zelf geen enkele grond geeft voor het verwijt dat u de nakoming onmogelijk maakt.