Boek 6 Artikel 60 (6:60 BW)

Een schuldenaar kan niet eeuwig klaarstaan met een prestatie die de schuldeiser niet wil of niet kan ontvangen. Dit artikel geeft hem daarom een uitweg. Verkeert de schuldeiser in verzuim, dan mag de schuldenaar aan de rechter vragen hem van zijn verplichting te ontslaan. De rechter kan daaraan voorwaarden verbinden.

Wanneer u hieraan toekomt

Er moet sprake zijn van schuldeisersverzuim: de nakoming wordt verhinderd doordat de schuldeiser niet meewerkt of doordat er een ander beletsel van zijn kant opkomt dat hem is toe te rekenen, of doordat u terecht opschort omdat hij zijn eigen verplichting niet nakomt. Zolang dat verzuim niet vaststaat, is bevrijding niet aan de orde.

Wat de rechter kan bepalen

• Volledige bevrijding. De verbintenis houdt op te bestaan; u hoeft niet meer te presteren.
• Bevrijding onder voorwaarden. De rechter kan bijvoorbeeld bepalen dat u iets in bewaring geeft of dat een deel van de tegenprestatie vervalt.

- Maatwerk. De rechter kijkt naar de belangen van beide partijen en naar wat er feitelijk nog mogelijk is.

Waarom dit soms de enige oplossing is

Er zijn situaties waarin wachten geen zin meer heeft en waarin de prestatie ook niet zomaar kan worden weggegeven. Denk aan een zaak die opslagkosten meebrengt of die bederft, of aan werk dat de schuldenaar niet oneindig kan blijven reserveren. Bevrijding maakt dan een einde aan een verhouding die alleen nog kosten oplevert.

Een voorbeeld. Een leverancier heeft speciaal vervaardigde onderdelen klaarstaan die de afnemer weigert af te nemen zonder geldige reden. De onderdelen nemen ruimte in en zijn niet elders te verkopen. De leverancier kan de rechter vragen hem van zijn leveringsverplichting te bevrijden, waarbij de rechter kan bepalen wat er met de onderdelen en met de tegenprestatie gebeurt.

Hoe dit artikel zich verhoudt tot de andere gevolgen van het verzuim

Bevrijding via de rechter is een van de gevolgen die de wet aan schuldeisersverzuim verbindt, en zij staat niet op zichzelf. Een verzuim aan uw kant eindigt zodra de schuldeiser in verzuim komt (artikel 6:61 BW), en kosten die u door zijn verzuim maakt, kunt u binnen redelijke grenzen vergoed krijgen (artikel 6:63 BW). Bij een verplichting tot betaling van geld of afgifte van een zaak geeft de wet daarnaast de mogelijkheid om het verschuldigde in bewaring te stellen ten behoeve van de schuldeiser (artikel 6:66 BW). Gaat het om een prestatie die zich daar niet voor leent, zoals het verrichten van werk, dan is een vordering op grond van dit artikel de manier om van de verbintenis af te komen.

In de praktijk

Bouw eerst een dossier op: leg vast wanneer u hebt aangeboden, hoe de schuldeiser reageerde en welke kosten u maakt. Stel hem daarna schriftelijk een laatste redelijke gelegenheid om af te nemen of mee te werken, met de aankondiging dat u anders bevrijding zult vorderen. Werkt hij dan nog niet mee, dan is uw vordering goed onderbouwd. Houd de kosten die u maakt bij, zodat u die op grond van artikel 6:63 BW kunt opvoeren.