Boek 6 Artikel 48 (6:48 BW)

Wie betaalt, wil kunnen bewijzen dat hij betaald heeft. Dit artikel geeft de schuldenaar daar recht op: de schuldeiser moet voor iedere voldoening een kwitantie afgeven, tenzij uit de overeenkomst, uit gewoonte of uit de billijkheid iets anders volgt. En de bepaling geeft de schuldenaar een drukmiddel: zolang er geen kwitantie komt, mag hij zijn nakoming opschorten.

Waarom een kwitantie er toe doet

Het bewijs van betaling ligt bij degene die stelt dat hij heeft betaald. Zonder bewijsstuk staat u zwak, zeker bij contante betalingen of bij betalingen aan een tussenpersoon. Een bankafschrift is vaak voldoende, maar het toont niet altijd aan welke schuld ermee is voldaan. Een kwitantie waarop staat waarop de betaling ziet, sluit dat gat.

• Vraag om een omschrijving. Een bedrag zonder vermelding van de schuld helpt u later maar half.
• Bewaar het stuk. Ook jaren later kan er nog discussie ontstaan over een oude post.

- Bij deelbetalingen extra van belang. Dan moet duidelijk zijn wat er nog openstaat.

Het bewijsstuk van de schuld

Heeft de schuldeiser een stuk waaruit de schuld blijkt, dan kan de schuldenaar bij voldoening bovendien afgifte van dat stuk vorderen. Daarop bestaat een uitzondering: heeft de schuldeiser een redelijk belang om het stuk te houden, dan mag hij dat, mits hij er een aantekening op plaatst waaruit blijkt dat de schuldenaar is bevrijd. Zo blijft duidelijk dat het stuk niet meer als vordering kan worden gebruikt.

Opschorten als het bewijs uitblijft

Weigert de schuldeiser een kwitantie af te geven, dan mag u uw nakoming opschorten. Dat is een reëel drukmiddel, maar gebruik het gericht: meld schriftelijk dat u bereid bent te betalen zodra u een kwitantie krijgt, en stel voor hoe die eruit moet zien. Zo laat u zien dat u niet uit onwil handelt, en voorkomt u dat de schuldeiser incassomaatregelen begint.

Een voorbeeld. Een huurder betaalt zijn huur contant aan de beheerder en krijgt keer op keer geen bewijs. Hij mag de volgende betaling opschorten totdat hij een kwitantie krijgt. Verstandiger nog is overstappen op betaling per bank, zodat het bewijs vanzelf ontstaat.

Uitzonderingen

De verplichting geldt niet als uit de overeenkomst, gewoonte of billijkheid anders volgt. Bij betalingen via de bank, waarbij het bewijs al uit het afschrift blijkt, is het vragen om een aparte kwitantie meestal overbodig. Waar het echt om gaat is dat u aantoonbaar kunt maken dat u hebt betaald en waarvoor.

In de praktijk

Betaal zo veel mogelijk giraal en zet in de omschrijving het factuurnummer. Moet u contant betalen, vraag dan ter plekke om een ondertekend bewijs met datum, bedrag en omschrijving. Krijgt u dat niet, betaal dan niet, en beroep u schriftelijk op uw opschortingsrecht. De kosten van het stuk komen overigens ten laste van degene voor wie het wordt afgegeven; dat volgt uit artikel 6:47 BW.