Boek 6 Artikel 43 (6:43 BW)

Staan er bij dezelfde schuldeiser meerdere schulden open, dan is de vraag op welke schuld een betaling wordt afgeboekt. Dat is niet alleen een boekhoudkundige kwestie: het bepaalt welke vordering blijft staan, welke rente doorloopt en welke zekerheid vervalt. Dit artikel geeft de schuldenaar het eerste woord: hij mag bij de betaling aanwijzen waarop zij ziet.

De aanwijzing van de schuldenaar

De aanwijzing moet bij de betaling worden gedaan, niet achteraf. In de praktijk gebeurt dat door het factuurnummer of het betalingskenmerk te vermelden. Doet u dat, dan mag de schuldeiser het bedrag niet naar eigen inzicht op een andere post boeken. Vermeldt u niets, dan bepaalt de wet de volgorde en verliest u die regie.

De volgorde bij gebreke van aanwijzing

• Eerst de opeisbare verbintenissen. Wat nog niet opeisbaar is, komt pas daarna aan bod.
• Dan de meest bezwarende. Blijven er daarna meer verbintenissen over, dan gaat de meest bezwarende voor.
• Dan de oudste. Zijn ze even bezwarend, dan gaat de oudste voor.

- Ten slotte naar evenredigheid. Zijn ze bovendien even oud, dan wordt het bedrag verdeeld.

Waarom u zelf wilt aanwijzen

Hoe de wettelijke volgorde in een concreet geval uitpakt, is vooraf niet altijd zeker. Wie bij de betaling zelf aanwijst, haalt die onzekerheid weg en bepaalt zelf welke vordering verdwijnt en welke blijft staan. Aanwijzen is dus geen formaliteit maar een keuze met gevolgen.

Een voorbeeld. Een ondernemer heeft drie opeisbare facturen bij dezelfde leverancier openstaan. Voor één daarvan heeft zijn compagnon zich persoonlijk garant gesteld, en de ondernemer wil die factuur als eerste voldoen zodat de compagnon niet langer aan de schuld vastzit. Maakt hij een bedrag over zonder omschrijving, dan hangt de afboeking af van de vraag welke factuur volgens de wettelijke maatstaf het meest bezwarend is. Vermeldt hij het factuurnummer van de gegarandeerde factuur, dan staat vast dat het bedrag daarop wordt afgeboekt.

Geldschulden met rente en kosten

Binnen één schuld geldt bovendien een eigen volgorde: een betaling gaat eerst naar de kosten, dan naar de verschenen rente en pas daarna naar de hoofdsom. Artikel 6:44 BW werkt dat uit. De aanwijzing die u op grond van dit artikel doet, gaat dus over de vraag welke verbintenis wordt afgelost, niet over de vraag welk deel daarvan als eerste wordt voldaan.

In de praktijk

Vermeld bij elke betaling het factuurnummer of een duidelijke omschrijving, en controleer bij ontvangst van een overzicht of uw betalingen zijn geboekt zoals u bedoelde. Klopt het niet, meld dat dan direct schriftelijk. Bent u schuldeiser, boek dan volgens de aanwijzing van uw debiteur; een afwijkende boeking leidt tot een discussie die de incasso alleen maar vertraagt.