Boek 6 Artikel 34 (6:34 BW)

Bescherming van wie op redelijke gronden aan de verkeerde betaalde

De schuldenaar die heeft betaald aan iemand die niet bevoegd was de betaling te ontvangen, kan aan degene aan wie betaald moest worden, tegenwerpen dat hij bevrijdend heeft betaald, indien hij op redelijke gronden heeft aangenomen dat de ontvanger der betaling als schuldeiser tot de prestatie gerechtigd was of dat uit anderen hoofde aan hem moest worden betaald.
Indien iemand zijn recht om betaling te vorderen verliest, in dier voege dat het met terugwerkende kracht aan een ander toekomt, kan de schuldenaar een inmiddels gedane betaling aan die ander tegenwerpen, tenzij hetgeen hij omtrent dit verlies kon voorzien, hem van de betaling had behoren te weerhouden.

Toelichting

Betalen aan de verkeerde blijft in beginsel voor risico van de betaler. Maar niet altijd: dit artikel beschermt de schuldenaar die op redelijke gronden mocht aannemen dat de ontvanger de betaling toekwam. Hij kan zich dan tegenover degene aan wie eigenlijk betaald moest worden erop beroepen dat hij bevrijdend heeft betaald, en hoeft dus geen tweede keer over de brug te komen.

Wat redelijke gronden zijn

Het gaat om de vraag of uw aanname gerechtvaardigd was op het moment van betalen, gelet op wat u wist en wat u redelijkerwijs had kunnen weten. Kreeg u een mededeling over een nieuwe rechthebbende die er volstrekt betrouwbaar uitzag en had u geen enkel signaal dat er iets niet klopte, dan kan dat voldoende zijn. Waren er waarschuwingssignalen, dan zult u die niet mogen negeren.

Waar kwam de informatie vandaan. Van de schuldeiser zelf of van een onbekende afzender?
Was er reden tot twijfel. Een bericht dat niet strookt met eerdere informatie over wie de vordering toekomt, of tegenstrijdige aanspraken van meer personen.

- Hebt u iets gecontroleerd. Ook dat speelt mee bij de vraag of de aanname redelijk was.

Verandering van rechthebbende met terugwerkende kracht

Het tweede lid regelt een ander geval. Verliest iemand zijn recht om betaling te vorderen op zo'n manier dat het met terugwerkende kracht aan een ander toekomt, dan kan de schuldenaar de inmiddels gedane betaling aan die ander tegenwerpen. Daarop bestaat één uitzondering: had de schuldenaar dat verlies zo goed kunnen voorzien dat hij niet had moeten betalen, dan komt hem die bescherming niet toe.

Een voorbeeld. Een huurder krijgt van zijn verhuurder bericht dat het pand is verkocht en dat hij voortaan aan een beheerder moet betalen, met bijgevoegde stukken. Blijkt de overdracht later niet te zijn doorgegaan, dan kan de huurder zich in beginsel erop beroepen dat hij bevrijdend heeft betaald. Had hij echter zelf al een brief gekregen waaruit bleek dat de verkoop was afgeketst, dan ligt dat anders.

Wie het verlies uiteindelijk draagt

Beroept de schuldenaar zich met succes op deze bescherming, dan is hij van zijn schuld af. Het verlies verschuift naar de ontvanger die het geld zonder recht kreeg; de echte gerechtigde kan bij hem terecht. Artikel 6:36 BW legt dat verhaalsrecht vast.

In de praktijk

Bewaar alles waaruit blijkt waarom u dacht dat u goed zat: de brief, de e-mail, de telefoonnotitie. En blijft er twijfel, betaal dan niet meteen: opschorten mag zolang u op redelijke gronden niet weet aan wie u moet betalen, zoals artikel 6:37 BW bepaalt.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Art. 6:34 BW ziet niet op een vergissing over het rekeningnummer

Hoge Raad · 2021-05-28 · ECLI:NL:HR:2021:783

Een koper ontving e-mails die afkomstig leken van zijn contractspartij, met een gecorrigeerde factuur waarop een ander bankrekeningnummer stond, en betaalde de koopsom op die rekening; het geld kwam bij een fraudeur terecht. De Hoge Raad oordeelde dat art. 6:34 lid 1 BW ziet op het geval dat de schuldenaar op redelijke gronden heeft aangenomen dat de ontvanger van de betaling als schuldeiser tot de prestatie gerechtigd was, en dat daarvan moet worden onderscheiden het geval waarin over de persoon van de schuldeiser geen misverstand bestaat maar de schuldenaar heeft betaald op een bankrekening waarvan hij ten onrechte veronderstelde dat de schuldeiser die had aangewezen; op dat laatste geval heeft art. 6:34 BW geen betrekking. Of de betaling dan toch bevrijdt, moet worden beoordeeld aan de hand van het beginsel dat ten grondslag ligt aan de art. 3:35, 3:36, 3:61 lid 2 en 6:147 BW, waarbij onder meer meeweegt in hoeverre partijen voorzorgsmaatregelen hebben genomen om te voorkomen dat een derde zich voor een van hen kan uitgeven, en waarbij de toerekening ook gedeeltelijk kan zijn. Het arrest trekt daarmee de buitengrens van de bescherming die art. 6:34 BW de schuldenaar biedt.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst