Boek 6 Artikel 33 (6:33 BW)

Soms mag een schuldeiser de betaling niet zelf in ontvangst nemen: er ligt beslag op de vordering, er rust een beperkt recht op, of er is een bewind ingesteld. Betaalt de schuldenaar toch aan hem en wordt hij daardoor gedwongen nogmaals te betalen, dan staat hij niet met lege handen. Dit artikel geeft hem verhaal op de schuldeiser die het geld ten onrechte in handen kreeg.

Wanneer een schuldeiser niet mag ontvangen

• Beslag. Legt een schuldeiser van uw schuldeiser beslag onder u, dan moet u het bedrag onder u houden en niet aan uw schuldeiser uitkeren.
• Een beperkt recht. Rust op de vordering bijvoorbeeld een pandrecht dat is meegedeeld, dan is de pandhouder degene die mag innen.

- Bewind of een soortgelijk beletsel. Staat het vermogen onder bewind, dan is de bewindvoerder degene aan wie moet worden betaald.

Wat er misgaat als u toch betaalt

De betaling werkt dan in beginsel niet tegenover degene die haar wél had moeten ontvangen. De beslaglegger of de pandhouder kan zich op het standpunt stellen dat u nog moet betalen. Of u werkelijk opnieuw moet betalen, staat daarmee nog niet vast: wist u op redelijke gronden niets van het beslag of het andere beletsel, dan kunt u zich erop beroepen dat u bevrijdend hebt betaald, en die bescherming vindt u in artikel 6:34 BW. Pas als u daadwerkelijk gedwongen wordt een tweede keer te betalen, komt dit artikel in beeld: dat verlies wentelt u dan af op degene die de betaling zonder recht ontving.

Het verhaalsrecht

Het recht dat de wet u geeft is een verhaalsrecht op de schuldeiser. In de praktijk is dat een geldvordering ter hoogte van wat u opnieuw hebt moeten voldoen. De waarde ervan hangt volledig af van de vraag of er bij die schuldeiser nog iets te halen valt. Juist in gevallen waarin er beslag ligt, is dat vaak twijfelachtig; het verhaalsrecht is dus een pleister, geen oplossing.

Een voorbeeld. Een ondernemer krijgt een exploot waaruit blijkt dat er onder hem beslag is gelegd op wat hij aan zijn leverancier verschuldigd is. Hij betaalt de factuur toch, omdat de leverancier aandringt. De beslaglegger spreekt hem vervolgens aan en hij moet het bedrag nogmaals voldoen. Op de leverancier heeft hij dan verhaal, maar dat helpt hem alleen als daar nog vermogen is.

Wat u moet doen bij een beslag

Krijgt u bericht van een beslag onder u, betaal dan niets aan uw schuldeiser en reageer op de verplichtingen die daarbij horen. Twijfelt u aan wie u moet betalen, dan hoeft u niet blind te kiezen: u mag de nakoming opschorten zolang u op redelijke gronden twijfelt; dat staat in artikel 6:37 BW. Dat is een veel veiliger route dan hopen dat het goed komt.

In de praktijk

Neem elk bericht over beslag, verpanding of bewind serieus en bewaar het bij de administratie van de betrokken relatie. Legt uw wederpartij druk om toch te betalen, laat u dan niet verleiden; schriftelijke druk van een schuldeiser is geen vrijbrief. Wilt u zekerheid, vraag dan aan beide partijen om een gezamenlijke instructie, of laat de rechter bepalen wie recht heeft op het bedrag.