Boek 6 Artikel 32 (6:32 BW)

Betalen aan de verkeerde persoon is een klassieke misser met dure gevolgen. Dit artikel bepaalt dat een betaling aan iemand die niet de schuldeiser is en ook niet bevoegd was de betaling te ontvangen, alleen bevrijdt voor zover degene aan wie betaald had moeten worden de betaling bekrachtigt of erdoor is gebaat. Buiten die twee gevallen blijft de schuld bestaan.

Wie wel bevoegd is

Bevoegd zijn in de eerste plaats de schuldeiser zelf en degene die met hem of in zijn plaats de betaling mag ontvangen. Denk aan een gemachtigde, een incassogemachtigde die daadwerkelijk bevoegd is, of iemand die de vordering heeft overgenomen. Betaalt u aan een ander, dan hebt u niet aan uw verplichting voldaan, hoe goed uw bedoeling ook was.

De twee uitwegen

• Bekrachtiging. De rechthebbende kan alsnog verklaren dat hij de betaling aanvaardt; zij geldt dan als bevrijdend vanaf het tijdstip waarop zij is gedaan.
• Gebaat zijn. Is het bedrag langs een omweg toch bij de rechthebbende terechtgekomen of heeft hij er voordeel van gehad, dan telt dat mee voor zover dat voordeel reikt.

- Alleen voor zover. Beide uitwegen werken naar de omvang van de bekrachtiging of het voordeel, niet automatisch voor het hele bedrag.

Wat dit betekent bij spookfacturen

In de praktijk speelt dit vaak bij gewijzigde rekeningnummers. Een factuur lijkt van uw vaste leverancier te komen, maar bevat een ander nummer, en het geld gaat naar een onbekende. De schuld aan uw leverancier is dan niet voldaan: hij is niet gebaat en zal de betaling niet bekrachtigen. U zult opnieuw moeten betalen en het verlies bij de ontvanger moeten proberen te halen.

Een voorbeeld. Een ondernemer krijgt een e-mail waarin staat dat het rekeningnummer van zijn leverancier is gewijzigd en maakt het bedrag over. De leverancier ontvangt niets. Bekrachtigen zal hij niet, en van baat is geen sprake. De ondernemer moet nogmaals betalen. Had hij vooraf even gebeld met het bij hem bekende nummer van de leverancier, dan was dit voorkomen.

De positie van de ontvanger

Wie een betaling ontvangt zonder daartoe gerechtigd te zijn, heeft die zonder rechtsgrond ontvangen en moet haar terugbetalen. Dat is de weg via de onverschuldigde betaling. Praktisch is dat vaak een lastige route, omdat het geld al is doorgesluisd of de ontvanger onvindbaar blijkt. De regel dat u niet bevrijd bent, is dus geen theoretische kwestie.

In de praktijk

Controleer betaalgegevens altijd via een kanaal dat u zelf kiest, en niet via de gegevens in de verdachte factuur of e-mail. Verandert een rekeningnummer, bel dan het nummer dat u al kende. Ging het toch mis, meld dat direct bij uw bank en bij de beoogde ontvanger, en leg alles vast. Naast dit artikel bestaat er nog een beperkte bescherming voor wie op redelijke gronden mocht aannemen dat de ontvanger bevoegd was; artikel 6:34 BW gaat daarover.