Boek 6 Artikel 23 (6:23 BW)

Een voorwaarde hoort van een onzekere gebeurtenis af te hangen, niet van de vraag wie er het handigst mee omgaat. Dit artikel corrigeert daarom twee vormen van sturing: de partij die belang had bij het uitblijven van de gebeurtenis en die vervulling heeft tegengehouden, en de partij die belang had bij vervulling en die de gebeurtenis zelf heeft veroorzaakt. In beide gevallen kan de uitkomst worden omgekeerd.

Twee spiegelbeelden

Heeft iemand die er belang bij had dat de voorwaarde niet zou intreden de vervulling belet, dan kan de voorwaarde toch als vervuld gelden. Heeft iemand die er juist belang bij had dat zij intrad de gebeurtenis zelf teweeggebracht, dan kan zij als niet vervuld gelden. Zo wordt de partij die aan de knoppen zat teruggezet in de positie waarin zij zou hebben verkeerd als zij zich er niet mee had bemoeid.

Niet automatisch

De correctie treedt niet zonder meer in. Zij geldt alleen als redelijkheid en billijkheid dat verlangen. Er is dus een beoordeling nodig van de omstandigheden van het geval, waaronder wat partijen hadden afgesproken en wat zij over en weer van elkaar mochten verwachten.

• Er moet belang zijn bij de uitkomst. Zonder belang is er geen reden voor de correctie.
• Er moet een beïnvloeding zijn. Nalaten kan daaronder vallen, bijvoorbeeld door bewust niets te doen wat wel van u verwacht mocht worden.

- Redelijkheid en billijkheid moeten de correctie verlangen. Dat is de maatstaf die de wet noemt.

Een voorbeeld

Bij de verkoop van een adviespraktijk spreken partijen af dat de koper een aanvullende koopsom betaalt als de omzet in het eerste jaar na de overname een bepaald bedrag haalt. De koper heeft er belang bij dat die voorwaarde niet wordt vervuld. Hij brengt een deel van de klanten onder bij een andere onderneming die hij bezit, zodat de omzet van de overgenomen praktijk net onder de grens blijft. Verlangen redelijkheid en billijkheid dat, dan geldt de voorwaarde als vervuld en is de aanvullende koopsom verschuldigd.

Het spiegelbeeld komt ook voor. Een partij heeft er belang bij dat een ontbindende voorwaarde intreedt en zorgt er zelf voor dat de gebeurtenis plaatsvindt, bijvoorbeeld door een vergunning die zij zelf had aangevraagd weer in te trekken. Ook dan kan de voorwaarde als niet vervuld gelden.

Wat u moet bewaren

Omdat de beoordeling feitelijk is, wint degene die kan laten zien wat hij heeft gedaan. Bewaar aanvragen, afwijzingen, correspondentie en tijdlijnen. Wilt u de ander verwijten dat hij heeft gestuurd, dan zult u dat aannemelijk moeten maken; een vermoeden is niet genoeg. Wie zich op het uitblijven of intreden van een voorwaarde beroept, doet er goed aan te kunnen laten zien dat hij zich niet met de uitkomst heeft bemoeid of zich juist heeft ingespannen voor wat van hem mocht worden verwacht.

In de praktijk

Neem in het contract op wat er van de partijen wordt verwacht in de periode dat de voorwaarde nog niet is vervuld: welke handelingen zij moeten verrichten, welke zij moeten nalaten en binnen welke termijn. Bij een omzet- of resultaatafhankelijke betaling helpt het vast te leggen hoe het resultaat wordt berekend en wat de koper in de tussentijd wel en niet mag doen met de onderneming. Dat maakt de discussie achteraf korter.