Boek 3 Artikel 80 (3:80 BW)

Goederen wisselen op twee manieren van rechthebbende. Ofwel iemand neemt een heel vermogen of een deel daarvan in één keer over, zonder dat er per goed iets hoeft te gebeuren: dat is verkrijging onder algemene titel. Ofwel hij verkrijgt één bepaald goed, waarvoor telkens een eigen handeling nodig is: dat is verkrijging onder bijzondere titel. Dit artikel maakt dat onderscheid en somt de belangrijkste gevallen op.

Onder algemene titel: het vermogen als geheel

Bij verkrijging onder algemene titel gaat een vermogen als geheel over. De erfgenaam volgt de overledene op in diens goederen, en die goederen hoeven niet stuk voor stuk te worden geleverd. Hetzelfde patroon zie je bij boedelmenging tussen echtgenoten en bij fusie en splitsing van rechtspersonen, die in Boek 2 zijn geregeld. Ook op het terrein van het financiële toezicht kent de wet enkele gevallen waarin vermogen op deze wijze overgaat.

Onder bijzondere titel: goed voor goed

Verkrijging onder bijzondere titel betreft één goed tegelijk. De bekendste vorm is de overdracht: er is een geldige titel nodig, beschikkingsbevoegdheid van de vervreemder en een levering. Daarnaast noemt de wet de verjaring, waarbij iemand na verloop van tijd rechthebbende wordt, en de onteigening. En verder gelden de bijzondere wijzen van verkrijging die de wet per soort goed aanwijst.

Waarom het onderscheid uitmaakt

Het verschil bepaalt wat er moet gebeuren en wat er meekomt. Onder algemene titel gaan in beginsel ook de schulden en de lasten mee: de erfgenaam treedt in de positie van de erflater. Onder bijzondere titel verkrijgt men het goed zelf, zoals het op dat moment is. Wat op het goed rust, blijft daarop rusten: een beperkt recht van een ander, zoals een erfdienstbaarheid of een hypotheek, gaat niet teniet doordat het goed van eigenaar wisselt. Omgekeerd gaan rechten die aan het goed verbonden zijn mee, zoals bij een vordering het pand- of hypotheekrecht dat haar zekert (artikel 3:82 BW). Of daarnaast ook verplichtingen van de vervreemder op de verkrijger overgaan, regelt de wet niet in dit artikel maar per onderwerp.

Een voorbeeld. Wie een woning koopt, verkrijgt onder bijzondere titel: er moet een geldige koop zijn, de verkoper moet bevoegd zijn te beschikken en de levering moet plaatsvinden zoals de wet voor registergoederen voorschrijft. Wie diezelfde woning erft, verkrijgt onder algemene titel: er hoeft geen levering plaats te vinden, maar hij neemt de nalatenschap over met wat daarbij hoort, inclusief lasten en schulden.

Verlies van goederen

Het laatste lid kijkt naar de andere kant: goederen gaan verloren op de manieren die de wet per soort aanwijst. Er is dus geen algemene regel dat een recht eindigt zodra iemand er niets meer mee doet. Wat u kwijtraakt en wanneer, hangt af van het soort goed: bij een zaak gelden andere regels dan bij een vordering of bij een beperkt recht.

In de praktijk

De vraag onder welke titel iemand heeft verkregen, is vaak het startpunt van een geschil. Zij bepaalt of er een geldige levering moest zijn, of het goed met schulden of rechten van anderen is belast, en tegen wie een derde zich kan verweren. Voor een koper is ook van belang hoe zijn verkoper zelf aan het goed is gekomen; een gebrek in die eerdere schakel kan doorwerken in wat hij meent te verkrijgen.