Boek 3 Artikel 270 (3:270 BW)

Afwikkeling van de koopprijs door de notaris

De koper is gehouden de koopprijs te voldoen in handen van de notaris, te wiens overstaan de openbare verkoop heeft plaatsgevonden of door wie de akte van overdracht ingevolge de onderhandse verkoop is verleden. De kosten van de executie worden uit de koopprijs voldaan.
Wanneer geen hypotheken van een ander dan de verkoper zijn ingeschreven en geen schuldeiser op het goed of op de koopprijs beslag heeft gelegd of zijn vordering ontleent aan artikel 264 lid 7, en evenmin door de executie een beperkt recht op het goed vervalt of een recht van een huurder of pachter verloren gaat, draagt de notaris aan de verkoper uit de netto-opbrengst van het goed af hetgeen aan deze blijkens een door hem aan de notaris te verstrekken verklaring krachtens zijn door hypotheek verzekerde vordering of vorderingen toekomt; het overschot keert de notaris uit aan hem wiens goed is verkocht.
Zijn er meer hypotheekhouders of zijn er schuldeisers of beperkt gerechtigden als in het vorige lid bedoeld, dan stort de notaris de netto-opbrengst onverwijld bij een door hem aangewezen bewaarder die aan de eisen van artikel 445 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering voldoet. Wanneer het goed door de eerste hypotheekhouder is verkocht en deze vóór of op de betaaldag aan de notaris een verklaring heeft overgelegd van hetgeen hem van de opbrengst toekomt krachtens de door de eerste hypotheek verzekerde vordering of andere vorderingen die eveneens door hypotheek zijn verzekerd en in rang onmiddellijk bij de eerste aansluiten, met vermelding van schuldeisers wier vordering boven de zijne rang neemt, blijft de storting nochtans achterwege voor hetgeen aan de verkoper blijkens deze verklaring toekomt, en keert de notaris dit aan deze uit. Deze verklaring moet zijn voorzien van een aantekening van de voorzieningenrechter van de rechtbank binnen welker rechtsgebied het verbonden goed zich geheel of grotendeels bevindt, inhoudende dat hij de verklaring heeft goedgekeurd, nadat hem summierlijk van de juistheid ervan is gebleken. De verklaring kan behalve door een advocaat ook door een notaris worden ingediend. Tegen de goedkeuring is geen hogere voorziening toegelaten.
Ingeval de notaris ernstige redenen heeft om te vermoeden dat de hem ingevolge de leden 2 of 3 verstrekte verklaring onjuist is, kan hij de uitkering aan de hypotheekhouder opschorten tot de in lid 3 aangewezen voorzieningenrechter op vordering van de meest gerede partij of op verlangen van de notaris omtrent de uitkering heeft beslist.
Wanneer de hypotheekhouders, de schuldeisers die op het goed of op de koopprijs beslag hebben gelegd of hun vorderingen ontlenen aan artikel 264 lid 7, de beperkt gerechtigden wier recht door de executie vervalt, alsmede degene wiens goed is verkocht het vóór de betaaldag omtrent de verdeling van de te storten som eens zijn geworden, blijft de storting achterwege en keert de notaris aan ieder het hem toekomende uit.
Voor zover de verplichtingen welke ingevolge dit artikel op de notaris rusten, niet worden nagekomen, is de Staat jegens belanghebbenden voor de daaruit voor hen voortvloeiende schade met de notaris hoofdelijk aansprakelijk.
Van het in dit artikel bepaalde kan in de verkoopvoorwaarden niet worden afgeweken.

Toelichting

Na een executieverkoop gaat het geld niet rechtstreeks naar de schuldeiser. De koper moet de koopprijs voldoen in handen van de notaris ten overstaan van wie is geveild of die de leveringsakte bij een onderhandse verkoop heeft gepasseerd. Uit die koopprijs worden eerst de kosten van de executie betaald. Wat er daarna met de opbrengst gebeurt, hangt af van de vraag hoeveel belanghebbenden er zijn.

De eenvoudige situatie

Zijn er geen andere hypotheken ingeschreven dan die van de verkopende schuldeiser, heeft niemand beslag gelegd op het goed of op de koopprijs, is er geen vordering wegens een vernietigde huur en vervalt er door de executie geen beperkt recht of huurrecht, dan is de afwikkeling recht toe recht aan. De notaris betaalt de schuldeiser uit op basis van een verklaring van wat hem toekomt, en keert het overschot uit aan degene wiens goed is verkocht.

Als er meer belanghebbenden zijn

Zijn er wel meer hypotheekhouders, beslagleggers of beperkt gerechtigden, dan stort de notaris de netto-opbrengst onverwijld bij een bewaarder die aan de eisen van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering voldoet. Van daaruit wordt verdeeld. Er is één uitzondering: heeft de eerste hypotheekhouder verkocht en op tijd een verklaring overgelegd van wat hem toekomt, met vermelding van wie boven hem gaat, dan blijft de storting voor dat deel achterwege. Die verklaring moet zijn goedgekeurd door de voorzieningenrechter, en tegen die goedkeuring staat geen hogere voorziening open.

Twijfel en overeenstemming

Heeft de notaris ernstige redenen om te vermoeden dat een verklaring niet klopt, dan mag hij de uitkering opschorten totdat de voorzieningenrechter erover heeft beslist. Aan de andere kant kan de hele procedure worden overgeslagen als alle betrokkenen — hypotheekhouders, beslagleggers, beperkt gerechtigden wier recht vervalt en de oud-eigenaar — het vóór de betaaldag eens zijn over de verdeling. Dan keert de notaris meteen aan ieder het zijne uit.

De positie van de notaris

Op de notaris rust hier een zware verantwoordelijkheid: hij is de sluiswachter tussen de koopsom en alle rechthebbenden. Komt hij zijn verplichtingen niet na, dan is de Staat naast hem hoofdelijk aansprakelijk voor de schade die belanghebbenden daardoor lijden. Van de regeling van dit artikel kan in de verkoopvoorwaarden niet worden afgeweken; het is dwingend recht, juist omdat de belangen van derden ermee gemoeid zijn.

Een voorbeeld. Een woning wordt geveild. Er is een eerste hypotheek van de bank, een tweede hypotheek van een financier en een beslag van een leverancier. De notaris haalt de executiekosten van de koopsom af en stort de rest bij een bewaarder. Heeft de bank als eerste hypotheekhouder verkocht en op tijd een goedgekeurde verklaring overgelegd, dan keert de notaris haar het daarin genoemde bedrag rechtstreeks uit; wat daarna overblijft gaat alsnog naar de bewaarder, want de financier en de leverancier moeten nog aan bod komen. Daarna wordt verdeeld volgens rang, en wat overblijft komt bij de oud-eigenaar terecht.

In de praktijk

Voor de oud-eigenaar is de belangrijkste vraag of er na aftrek van kosten en schulden nog iets overblijft. Vraag om de afrekening van de notaris en controleer welke bedragen aan wie zijn uitgekeerd; dat is ook het startpunt om te bepalen hoe groot de restschuld nog is.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Wettekst