Boek 3 Artikel 254 (3:254 BW)

Op een bedrijfspand en de inventaris die daarbij hoort, rusten vaak twee verschillende zekerheidsrechten: hypotheek op het gebouw en pandrecht op de roerende zaken. Elk van die rechten heeft zijn eigen executieregels. Dit artikel maakt het mogelijk dat de schuldeiser bedingt dat hij beide soorten goederen samen mag uitwinnen, volgens de regels die voor hypotheek gelden. Pand en hypotheek worden dan in één executie te gelde gemaakt, in plaats van in twee gescheiden trajecten.

Om welke zaken het gaat

De regeling geldt voor twee groepen roerende zaken. Ten eerste zaken die volgens de verkeersopvatting bestemd zijn om een bepaalde onroerende zaak duurzaam te dienen en die aan hun vorm als zodanig herkenbaar zijn. Ten tweede machines en werktuigen die bestemd zijn om daarmee een bedrijf uit te oefenen in een daarvoor ingerichte fabriek of werkplaats. Het gaat dus om spullen die functioneel bij het gebouw horen zonder er goederenrechtelijk deel van uit te maken.

Wanneer het beding kan worden gemaakt

Het eerste lid koppelt het beding aan een pandrecht dat overeenkomstig artikel 3:237 BW op deze zaken is gevestigd, voor een vordering waarvoor ook hypotheek is verleend op de onroerende zaak, de fabriek of de werkplaats, of op een beperkt recht daarop. Zonder zo'n beding blijven voor de verpande zaken de gewone pandregels gelden.

Wat het beding doet

Wordt volgens het beding geëxecuteerd, dan gelden voor het pandrecht de regels van de hypothecaire executie: de artikelen 3:268 tot en met 3:273 BW zijn van overeenkomstige toepassing en de gewone pandexecutie van de artikelen 3:248 tot en met 3:253 BW is uitgesloten. Er is dan één verkoop, met één procedure, één set voorschriften en één opbrengst. Ook voor de verpande zaken gelden dan bijvoorbeeld de notariële veiling en de mogelijkheid van een door de voorzieningenrechter goedgekeurde onderhandse verkoop.

Inschrijving in de registers

Het beding kan worden ingeschreven in de registers waarin ook de hypotheek staat, met vermelding van de pandrechten waarop het ziet. Daarmee is voor iedereen die het register raadpleegt kenbaar dat deze goederen aan elkaar zijn gekoppeld. Een latere koper of financier weet dan waar hij aan toe is en kan niet worden verrast door een gezamenlijke uitwinning waarvan hij niets wist.

Een voorbeeld. Een bank financiert een bakkerij: hypotheek op het pand en een pandrecht op de ovens en de deeglijn, met het beding van dit artikel. Zonder beding zou zij het pand via de notaris moeten veilen en de machines langs de weg van de pandexecutie apart moeten verkopen, mogelijk aan verschillende kopers. Met het beding wordt de bakkerij in één notariële executie als geheel aangeboden, en wordt de opbrengst volgens de regels van de hypothecaire executie verdeeld.

In de praktijk

Het beding hoeft niet in de wet te worden gezocht maar in de financieringsakten: alleen als het is opgenomen, kan de schuldeiser pand en hypotheek samen uitwinnen. Voor de ondernemer betekent het dat bij een gedwongen verkoop het gebouw en de inventaris die er functioneel bij hoort niet los van elkaar worden verkocht. Voor wie het register raadpleegt, maakt de inschrijving zichtbaar welke roerende zaken bij die executie kunnen worden betrokken.