Boek 3 Artikel 216 (3:216 BW)

Het genot van de vruchten is de kern van het vruchtgebruik. Dit artikel bepaalt welke vruchten daaronder vallen: alle vruchten die tijdens het vruchtgebruik worden afgescheiden of opeisbaar worden. Bij de vestiging kan nader worden bepaald wat in dat concrete geval als vrucht moet worden beschouwd, wat latere discussie kan voorkomen.

Afgescheiden of opeisbaar

De wet gebruikt twee peilmomenten die aansluiten bij de twee soorten vruchten die artikel 3:9 BW onderscheidt. Natuurlijke vruchten, zoals een oogst, hout of het jong van een dier, komen de vruchtgebruiker toe zodra zij zijn afgescheiden van het goed. Burgerlijke vruchten, zoals huur, pacht, rente of dividend, komen hem toe zodra zij opeisbaar worden.

Het peilmoment werkt aan beide kanten van de looptijd. Huur die vóór de vestiging opeisbaar werd maar nog niet is betaald, valt buiten het vruchtgebruik; huur die pas na het einde van het vruchtgebruik opeisbaar wordt, komt langs deze weg niet meer aan de vruchtgebruiker toe. Een oogst die bij de beëindiging nog op het land staat, is nog niet afgescheiden en valt dus toe aan de hoofdgerechtigde.

Vruchten tegenover andere voordelen

Alleen vruchten mag de vruchtgebruiker houden. Voordelen die een goed oplevert en die geen vruchten zijn, vallen op grond van artikel 3:213 BW onder het vruchtgebruik en behoren toe aan de hoofdgerechtigde.

Zelf bepalen wat vrucht is

De tweede zin laat toe dat bij de vestiging nader wordt bepaald wat met betrekking tot het vruchtgebruik als vrucht moet worden beschouwd. Dat moment is beslissend: de wet noemt de vestiging, zodat de omschrijving in de vestigingsakte of het testament thuishoort. Er kan bijvoorbeeld worden vastgelegd hoe met periodieke opbrengsten uit grond wordt gerekend.

Een voorbeeld. Een vruchtgebruiker heeft het genot van een verhuurd pand en van een aandelenpakket. De maandelijkse huur en het jaarlijkse dividend komen haar toe zodra zij opeisbaar worden.

In de praktijk

Een omschrijving in de akte van wat als vrucht geldt, neemt latere vragen weg. Het gaat vaak om partijen die langdurig met elkaar verbonden blijven, zoals een langstlevende en de kinderen.

Daarnaast is van belang bij te houden wanneer opbrengsten opeisbaar werden of wanneer vruchten werden afgescheiden. Rond het begin en het einde van het vruchtgebruik bepaalt dat wie recht heeft op wat er binnenkomt.