Boek 3 Artikel 117 (3:117 BW)

Bezit eindigt niet doordat iemand een tijdje niet naar zijn spullen omkijkt. Dit artikel noemt twee gronden waarop een bezitter zijn bezit verliest: hij geeft het goed kennelijk prijs, of een ander verkrijgt het bezit. Het tweede lid voegt eraan toe dat een eenmaal begonnen bezit voortduurt zolang geen van die gronden zich heeft voorgedaan. Wie bezitter is, blijft dat dus ook als hij het goed een tijd niet gebruikt of er niet naar omkijkt.

Kennelijk prijsgeven

De eerste grond is dat de bezitter het goed kennelijk prijsgeeft. Iets bij het grofvuil zetten is prijsgeven, iets vergeten in een la niet. Bij twijfel geldt dat het bezit voortduurt.

Een ander verkrijgt het bezit

De tweede grond is de spiegelzijde van de verkrijging. Krijgt een ander het bezit, dan verliest de vorige bezitter het. Bij inbezitneming van andermans goed geldt daarvoor de hoge drempel van artikel 3:113 BW: losse machtsuitoefeningen zijn niet genoeg.

Bezit duurt voort

Het tweede lid legt vast wat daaruit volgt: zolang geen van beide gronden zich voordoet, blijft het bezit bestaan. Wie zijn zaak in de opslag zet, wie langdurig in het buitenland verblijft of wie een perceel enige tijd niet gebruikt, blijft bezitter.

Een voorbeeld. Iemand laat een boot jarenlang ongebruikt in een loods liggen. Hij is nog steeds bezitter: hij heeft de boot niet prijsgegeven en niemand anders heeft er bezit van gekregen. Zet hij de boot met een bordje aan de weg met de mededeling dat hij gratis is, dan geeft hij haar kennelijk prijs.

Verschil met verlies van het recht

Bezitsverlies is niet hetzelfde als verlies van het recht op het goed. Wie zijn zaak kwijtraakt aan een ander, blijft in beginsel rechthebbende en kan haar opeisen. Pas als de verjaring haar werk doet, verandert daar iets aan; dat volgt uit de regels over verkrijging door verjaring, waaronder artikel 3:105 BW. Bezit is een feitelijke positie met rechtsgevolgen, geen recht op zichzelf.

Het moment van bezitsverlies is daarom van belang voor beide partijen. Voor de oude bezitter markeert het de overgang naar een situatie waarin een ander de feitelijke positie heeft; voor de nieuwe bezitter is het het begin van zijn eigen bezit, met de termijnen die daaraan zijn verbonden.

In de praktijk

Een afgesloten opslag, een registratie of een verzekering op eigen naam maakt zichtbaar dat de zaak nog aan iemand verbonden is en dat er geen sprake is van prijsgeven. Wie juist afstand wil doen, maakt dat het duidelijkst door het ondubbelzinnig te doen en vast te leggen aan wie het goed wordt gegeven. En wie ontdekt dat een ander zijn zaak onder zich heeft genomen, moet weten dat het moment waarop een ander bezit verkrijgt ook het moment is waarop voor die ander de termijnen gaan lopen.