Boek 3 Artikel 96 (3:96 BW)

Goederen kunnen aan meer personen samen toebehoren: twee partners die samen een woning kopen, drie erfgenamen die samen een pand hebben. Ieder van hen heeft een aandeel in dat goed. Wil iemand zijn aandeel overdragen, dan rijst de vraag welke leveringsvorm daarvoor geldt. Dit artikel geeft een eenvoudig antwoord: dezelfde vorm als voor het goed zelf, met dezelfde gevolgen.

Het goed bepaalt de vorm

Gaat het om een aandeel in een onroerende zaak, dan is een notariële akte met inschrijving in de openbare registers nodig. Gaat het om een aandeel in een roerende zaak die geen registergoed is, dan geldt bezitsverschaffing. Bij een aandeel in een vordering op naam is een akte met mededeling aan de schuldenaar nodig. Wie de vorm van het goed kent, kent dus ook de vorm voor het aandeel.

Ook de gevolgen zijn dezelfde

Niet alleen de wijze van leveren komt overeen, ook wat eraan vastzit. Dat betekent bijvoorbeeld dat de bescherming van een verkrijger te goeder trouw op dezelfde manier werkt, en dat een levering die bij het goed pas werkt na inschrijving, dat bij het aandeel eveneens doet. De verkrijger komt in de plaats van de vorige deelgenoot en krijgt diens positie in de gemeenschap.

Wat een aandeel wel en niet is

Een aandeel is geen afgebakend stuk van het goed. Wie een derde deel in een woning heeft, heeft geen recht op een bepaalde kamer, maar een aandeel in het geheel. Daarom kan een deelgenoot ook niet in zijn eentje over het goed zelf beschikken; hij kan zijn eigen aandeel overdragen. Vrij is hij daarin niet altijd: bij bijzondere gemeenschappen, zoals een nalatenschap die nog niet is verdeeld, kan een deelgenoot alleen met toestemming van de andere deelgenoten over zijn aandeel in een afzonderlijk goed beschikken. Voor beslissingen over het goed als geheel gelden de regels over gemeenschap, verderop in dit boek.

Een voorbeeld. Drie broers en zussen erven samen een woning. Eén van hen wil eruit en verkoopt zijn aandeel aan de andere twee. Ook al blijft het pand in de familie, er moet een notariële akte komen en die moet worden ingeschreven, precies zoals bij de verkoop van de hele woning aan een derde. Zonder die stappen is het aandeel niet overgegaan en blijft de verkoper deelgenoot, met alle lasten die daarbij horen.

Waarom dit belangrijk is

In de praktijk gaat het hier vaak mis bij familiesituaties, waarin men denkt dat een onderhandse afspraak volstaat. Dat is niet zo: de vorm die de wet voor het goed voorschrijft, geldt ook binnen een familie. Wordt die vorm niet gevolgd, dan blijft de gemeenschap bestaan, met gevolgen voor de aansprakelijkheid voor lasten en voor de vraag wie mag beslissen over verkoop of verhuur.

In de praktijk

Wilt u uit een gezamenlijke eigendom stappen, regel dat dan in de juiste vorm en leg meteen vast wat er met de bijbehorende schulden gebeurt, bijvoorbeeld met een gezamenlijke hypotheekschuld. Wie een aandeel koopt, doet er verstandig aan te onderzoeken wat er verder op het goed rust en welke afspraken er tussen de deelgenoten gelden, want die neemt hij feitelijk mee.