Boek 3 Artikel 79 (3:79 BW)

De regels over volmacht staan in het vermogensrecht, maar mensen laten zich ook daarbuiten vertegenwoordigen. Dit artikel bepaalt dat de bepalingen van de titel over volmacht dan overeenkomstig gelden, tenzij de aard van de rechtshandeling of van de rechtsbetrekking zich daartegen verzet. Zo hoeft nergens anders opnieuw te worden geregeld wat een volmacht is, hoe zij eindigt en wat er gebeurt als iemand onbevoegd optreedt.

Wat overeenkomstige toepassing betekent

Overeenkomstig toepassen is niet hetzelfde als letterlijk toepassen. De regel wordt overgenomen met zijn strekking, maar aangepast aan de omgeving waarin hij landt. De begrippen blijven wel dezelfde: er is iemand die de bevoegdheid geeft, iemand die haar uitoefent en een wederpartij die op de bevoegdheid afgaat. Ook de gevolgen zijn vertrouwd: handelen binnen de bevoegdheid bindt degene voor wie wordt opgetreden, handelen daarbuiten in beginsel niet.

De grens: de aard van de handeling

Sommige handelingen zijn zo persoonlijk dat vertegenwoordiging er niet bij past. Wie iets moet beslissen wat alleen hijzelf kan beslissen, kan dat niet aan een gevolmachtigde overlaten. In zulke gevallen verzet de aard van de rechtshandeling zich tegen toepassing van de volmachtregels. Ook de aard van de rechtsbetrekking kan in de weg staan, bijvoorbeeld waar de wet juist waarborgt dat iemand persoonlijk verschijnt of persoonlijk verklaart.

Hoe u de vraag beantwoordt

Stel de vragen in deze volgorde. Ten eerste: is er een bijzondere regeling die vertegenwoordiging voor dit geval al regelt of juist uitsluit? Zo ja, dan gaat die voor. Ten tweede: past de betrokken volmachtregel naar zijn strekking bij deze handeling? En ten derde: leidt toepassing tot een uitkomst die past bij het karakter van deze betrekking? Pas als dat laatste niet zo is, blijft de regel liggen.

Een voorbeeld. Voor het regelen van praktische zaken buiten het vermogensrecht kan iemand zich prima laten bijstaan door een gemachtigde: stukken opvragen, formulieren indienen, mededelingen in ontvangst nemen. De regel dat een mededeling aan de gemachtigde de vertegenwoordigde bereikt, werkt daar net zo goed. Maar bij een verklaring die de wet uitdrukkelijk van de persoon zelf verlangt, houdt de vergelijking op.

Verhouding tot de vorige titel

Voor de titel over rechtshandelingen bestaat een vergelijkbare schakel in artikel 3:59 BW. De twee bepalingen doen hetzelfde werk voor verschillende onderwerpen: de ene voor wil, verklaring en aantasting van rechtshandelingen, de andere voor vertegenwoordiging. In een concreet geval kunnen ze naast elkaar staan, bijvoorbeeld wanneer een gemachtigde buiten het vermogensrecht een verklaring aflegt die door bedreiging tot stand is gekomen.

In de praktijk

Wie zich buiten het vermogensrecht laat vertegenwoordigen, kan gewoon een volmacht opstellen en daarbij de bekende punten regelen: wat mag de gemachtigde, hoe lang, en kan hij worden vervangen. Voor de instantie of persoon tegenover wie de gemachtigde optreedt, geldt de bekende voorzorg: vraag om de volmacht en ga na of de handeling er wel onder valt. En houd altijd in gedachten dat sommige beslissingen niet kunnen worden uitbesteed.