- Rechtsvorderingen tot vernietiging van een rechtshandeling verjaren: a. in geval van onbekwaamheid: drie jaren nadat de onbekwaamheid is geëindigd, of, indien de onbekwame een wettelijke vertegenwoordiger heeft, drie jaren nadat de handeling ter kennis van de wettelijke vertegenwoordiger is gekomen; b. in geval van bedreiging of misbruik van omstandigheden: drie jaren nadat deze invloed heeft opgehouden te werken; c. in geval van bedrog, dwaling of benadeling: drie jaren nadat het bedrog, de dwaling of de benadeling is ontdekt; d. in geval van een andere vernietigingsgrond: drie jaren nadat de bevoegdheid om deze vernietigingsgrond in te roepen, aan degene aan wie deze bevoegdheid toekomt, ten dienste is komen te staan.
- Na de verjaring van de rechtsvordering tot vernietiging van de rechtshandeling kan deze niet meer op dezelfde vernietigingsgrond door een buitengerechtelijke verklaring worden vernietigd.
←
Terug 3:51 · Vernietiging door de rechter en het verweer in rechte
Verder 3:53 · Terugwerkende kracht van een vernietiging
→
Boek 3 Artikel 52 (3:52 BW)
Verjaring van de rechtsvordering tot vernietiging
Wettekst
Toelichting
Een vernietigbare rechtshandeling kan niet eindeloos worden aangetast. Dit artikel stelt daarvoor een verjaringstermijn van drie jaren. Het bijzondere zit niet in de lengte maar in het beginpunt: dat verschilt per vernietigingsgrond, en de wet koppelt het telkens aan een gebeurtenis die bij die grond hoort. Zo begint de termijn niet te lopen zolang iemand nog onder druk staat of nog van niets weet.
De vier beginpunten
- Bij onbekwaamheid: drie jaren nadat de onbekwaamheid is geëindigd, of, als de onbekwame een wettelijke vertegenwoordiger heeft, drie jaren nadat de handeling ter kennis van die vertegenwoordiger is gekomen.
- Bij bedreiging of misbruik van omstandigheden: drie jaren nadat die invloed is opgehouden te werken.
- Bij bedrog, dwaling of benadeling: drie jaren, te rekenen vanaf het moment waarop de betrokkene dat gebrek heeft ontdekt.
- Bij een andere vernietigingsgrond: drie jaren nadat de bevoegdheid om die grond in te roepen ter beschikking van de rechthebbende is gekomen.
Het gaat dus om ontdekking en om het einde van de invloed, niet om de datum van de handeling zelf. Iemand die pas na jaren merkt dat hij is misleid, heeft vanaf dat moment nog drie jaren.
Ook de brief verjaart mee
Het tweede lid sluit een omweg af. Is de rechtsvordering tot vernietiging verjaard, dan kan de handeling op diezelfde grond ook niet meer met een buitengerechtelijke verklaring worden vernietigd. De twee wegen van artikel 3:49 BW lopen op dit punt gelijk; de eenvoudige route biedt geen extra tijd. Omgekeerd volstaat het wel om binnen de drie jaren een buitengerechtelijke verklaring uit te brengen: is de handeling daarmee vernietigd, dan is er geen rechtsvordering tot vernietiging meer nodig. De woorden 'op dezelfde vernietigingsgrond' geven aan dat de verjaring per grond werkt.
Een voorbeeld. Iemand sluit een langlopende financiële overeenkomst en ontdekt vier jaar later dat de aanbieder hem bewust verkeerd heeft voorgelicht over de kosten. De termijn begint pas bij die ontdekking te lopen, dus hij is op tijd. Wacht hij daarna nog eens vier jaar met actie ondernemen, dan is zijn rechtsvordering tot vernietiging verjaard en kan hij de overeenkomst op die grond ook niet meer met een brief vernietigen.
In de praktijk
Bij een geschil over de termijn draait veel om het moment van ontdekking of van het einde van de invloed. Gegevens waaruit blijkt wanneer iemand iets ontdekte, zijn daarom van belang om te kunnen onderbouwen wanneer de termijn is gaan lopen.
De termijn loopt door terwijl partijen onderhandelen, onderzoek doen of overleggen. Volgens artikel 3:50 lid 2 BW kan een buitengerechtelijke verklaring een rechtshandeling met betrekking tot een registergoed die heeft geleid tot een inschrijving in de openbare registers of tot een tot levering van een registergoed bestemde akte, bovendien slechts vernietigen indien alle partijen in de vernietiging berusten.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Verweer met een vernietigingsgrond verjaart niet
Een partij die werd aangesproken tot nakoming, verweerde zich met de stelling dat een ontbindende voorwaarde door misbruik van omstandigheden was totstandgekomen; daartegen werd verjaring ingeroepen. De Hoge Raad overwoog dat zo'n verweer te allen tijde kan worden gedaan, wat wil zeggen dat daaraan geen verjaring kan worden tegengeworpen. Het verschil tussen een aanvallend beroep, dat verjaart, en een afwerend beroep, dat niet verjaart, staat daarmee vast.
-
Wanneer begint de verjaringstermijn te lopen?
In een procedure over bestuurdersaansprakelijkheid speelde de vraag hoe een beroep op een vernietigingsgrond in rechte moet worden gedaan. De Hoge Raad overwoog dat een beroep in rechte op een vernietigingsgrond vormloos is. Er gelden dus geen bijzondere eisen aan de wijze waarop dat beroep wordt ingekleed, zolang uit de processtukken blijkt dat het wordt gedaan.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.