Boek 3 Artikel 50 (3:50 BW)

Dit artikel werkt de eenvoudigste vorm van vernietiging uit. De verklaring komt van degene in wiens belang de vernietigingsgrond bestaat: alleen wie door de regel wordt beschermd, kan haar inroepen. En zij moet worden gericht tot alle partijen bij de rechtshandeling. Zijn er meer partijen, dan is een bericht aan één van hen niet genoeg. Het tweede lid stelt bij registergoederen een extra eis.

Wie mag de verklaring afleggen

De bevoegdheid is persoonlijk en volgt de beschermingsgedachte. Was de handeling vernietigbaar wegens een wilsgebrek, dan komt de bevoegdheid toe aan degene wiens wil is aangetast. Ging het om benadeling van schuldeisers, dan aan de benadeelde schuldeiser. De wederpartij kan zich er niet op beroepen om onder een handeling uit te komen die haar niet meer bevalt.

Aan wie zij moet worden gericht

• Alle partijen bij de rechtshandeling moeten de verklaring ontvangen.
• Zij moet hen bereiken om werking te hebben; artikel 3:37 BW bepaalt wanneer dat het geval is.

- Bij eenzijdige handelingen geldt artikel 3:56 BW, dat aanwijst wie daarbij als partij telt.

De uitzondering bij registergoederen

Betreft de handeling een registergoed en is zij uitgemond in een inschrijving, of in een akte die voor de levering daarvan is bestemd, dan kan een verklaring buiten rechte haar alleen vernietigen als alle partijen in die vernietiging berusten. Ontbreekt die instemming, dan blijft alleen de gang naar de rechter over.

Die eis is er om de registers betrouwbaar te houden. Zonder haar zou een enkele brief de rechtstoestand van een pand kunnen wijzigen zonder dat dit ergens blijkt, terwijl kopers en financiers juist op die registers moeten kunnen afgaan.

Een voorbeeld. Iemand meent dat hij bij de koop van een woning is misleid en stuurt een brief waarin hij de koop vernietigt. De verkoper reageert niet en betwist niets uitdrukkelijk. Omdat de levering al is ingeschreven, is berusting van alle partijen nodig; zonder die berusting heeft de brief geen effect en zal hij de vernietiging bij de rechter moeten vorderen.

In de praktijk

Stuur de verklaring aantoonbaar en aan iedereen die partij was. Noem de handeling, de datum en de grond, en bewaar het verzendbewijs; het moment van bereiken kan later beslissend zijn voor de vraag of u op tijd was.

Betreft het een registergoed, ga er dan van uit dat een brief niet volstaat. Vraag de andere partijen om schriftelijke instemming, en bereid tegelijk de procedure voor als die instemming uitblijft.