Boek 3 Artikel 23 (3:23 BW)

Wie een registergoed verkrijgt, kan zich in veel gevallen op zijn goede trouw beroepen. Dit artikel sluit één route af: dat beroep wordt niet aanvaard als het erop neerkomt dat hij feiten niet kende die hij door raadpleging van de registers zou hebben gekend. Wat in de registers staat, geldt dus als bekend. Niet kijken is voor eigen rekening, hoe begrijpelijk het in het gewone leven ook is dat iemand afgaat op wat de verkoper vertelt.

Wat dit toevoegt aan de algemene regel

Artikel 3:11 BW zegt al dat goede trouw ontbreekt wanneer iemand de feiten behoorde te kennen. Dit artikel maakt die maatstaf voor registergoederen concreet en hard: er valt niet te discussiëren over de vraag of onderzoek in de gegeven omstandigheden nu wel of niet van de verkrijger mocht worden verwacht. De registers zijn openbaar en raadpleegbaar, en daarmee is de kous af.

Wat het niet betekent

• Geen bekendheid met alles. Alleen wat in de registers te vinden was, wordt toegerekend; feiten die er niet in staan vallen onder artikel 3:24 BW, of, als zij niet eens inschrijfbaar waren, onder de gewone maatstaf van artikel 3:11 BW.
• Geen automatische kwade trouw. De verkrijger wordt niet als onbetrouwbaar behandeld; hij mist alleen het beroep op onbekendheid.

- Geen bewijs van juistheid. Dat iets in de registers staat, betekent niet dat het klopt; het betekent dat de verkrijger het kon weten.

Onderzoek doen, en het vastleggen

Praktisch verlangt dit artikel dat de registers vóór de verkrijging worden geraadpleegd, en wel zo kort mogelijk voor het beslissende moment. Er kan tot vlak voor de inschrijving nog iets bijkomen: een beslag, een hypotheek, een ingeschreven vordering. Wat op het beslissende moment kenbaar was, telt.

Een voorbeeld. Iemand koopt een woning van een verkoper die zegt dat er geen beslagen liggen. In de registers staat wel degelijk een beslag van een schuldeiser. De koper kan zich er niet op beroepen dat hij van niets wist, want hij had het kunnen zien. Hij blijft met dat beslag zitten en zal zijn schade moeten zoeken bij de verkoper, die hem verkeerd voorlichtte.

In de praktijk

Laat de registers altijd naslaan voordat u koopt of financiert, en laat dat vlak voor de levering herhalen. De kosten daarvan vallen in het niet bij het risico dat u anders loopt.

Bewaar wat u hebt opgevraagd en op welk moment. Ontstaat er later strijd over uw rechtspositie, dan kunt u aantonen wat destijds wel en niet uit de registers bleek. Ontbrak een feit dat wél had kunnen worden ingeschreven, dan geldt artikel 3:24 BW: zo'n feit werkt in beginsel alleen tegen u als u het kende. Die bescherming kent echter uitzonderingen. Zij geldt niet voor de gevallen die in het tweede lid zijn opgesomd, zoals gegevens die thuishoren in de burgerlijke stand, een huwelijksgoederenregister of een boedelregister, ondercuratelestelling en de opheffing daarvan, ingeschreven uitspraken over faillissement, surséance en schuldsanering, het aanvaarden of verwerpen van een nalatenschap en verjaring. Zij geldt evenmin wanneer een erfopvolging of een uiterste wilsbeschikking binnen drie maanden na het overlijden alsnog wordt ingeschreven. Op die punten blijft navraag buiten de openbare registers dus nodig, net als bij feiten die zich helemaal niet laten inschrijven; daarvoor gelden de gewone regels over goede trouw.