Artikel 48 Aw: Geschrapt bij een opschoning van de wet

Dit nummer is per 1 juli 2025 vervallen en bevat geen norm meer. Het viel weg op dezelfde dag als een aantal andere bepalingen uit het slothoofdstuk van de Auteurswet. Zo'n gelijktijdige schrapping is meestal geen koerswijziging, maar een opruimactie van regels die hun werk hadden gedaan.

Wat een opschoning is

Wetten groeien scheef. Er komen bepalingen bij voor situaties die op dat moment spelen, en die blijven staan als die situaties allang zijn afgehandeld. Bij een herziening haalt de wetgever zulke uitgewerkte bepalingen in één keer weg. Wat overblijft is een korter hoofdstuk waarin alleen nog staat wat vandaag betekenis heeft.

Het verschil met een inhoudelijke wijziging is belangrijk. Bij een inhoudelijke wijziging verandert een norm: iets wat mocht, mag niet meer, of andersom. Bij een opschoning verandert er in het geldende recht niets; er verdwijnt alleen tekst die op niemand meer sloeg. Wie een schrapping ziet, moet dus eerst uitzoeken met welke van de twee hij te maken heeft.

Wat in dit hoofdstuk wel is blijven staan

Een deel van wat het hoofdstuk overhield gaat over het toepassingsgebied van de wet. Artikel 47 Aw knoopt aan bij de plaats van eerste uitgave en bij de maker; artikel 47a Aw doet dat voor oude uitgaven in voormalige overzeese gebiedsdelen; de artikelen 47b, 47c en 47d Aw wijzen aan waar grensoverschrijdende handelingen geacht worden plaats te vinden. Daarnaast gelden nog het overgangsrecht voor de beschermingstermijnen in artikel 51 Aw en de slotbepalingen over de citeertitel en de inwerkingtreding in de artikelen 52 en 53 Aw. Dat is samen het levende deel van dit hoofdstuk.

Een voorbeeld

Een adviseur stelt een memo op over de vraag of een oude uitgave nog onder de Auteurswet valt en citeert daarbij een artikel dat hij in een bestand uit zijn eigen archief vond. Dat artikel bestaat niet meer. Zijn conclusie hoeft niet fout te zijn, maar de onderbouwing houdt geen stand: hij zal de vraag opnieuw moeten toetsen aan de bepalingen die nu gelden.

In de praktijk

• Kijk naar de datum van het gebruik. Handelingen van vóór de schrapping worden in beginsel beoordeeld naar het recht zoals dat toen luidde.
• Zoek uit of er iets voor in de plaats kwam. Bij een opschoning is dat meestal niet zo; bij een inhoudelijke wijziging vrijwel altijd wel.
• Werk uw bronnen bij. Een sjabloon of checklist die dit nummer nog noemt, is aan een controle toe op meer punten dan alleen dit.