- Als inbreuk op het auteursrecht op een werk van letterkunde, wetenschap of kunst wordt niet beschouwd het reproduceren van het werk of een gedeelte ervan op een voorwerp dat bestemd is om een werk ten gehore te brengen, te vertonen of weer te geven, mits het reproduceren geschiedt zonder direct of indirect commercieel oogmerk en uitsluitend dient tot eigen oefening, studie of gebruik van de natuurlijke persoon die de reproductie vervaardigt.
- Voor het reproduceren, bedoeld in het eerste lid, is ten behoeve van de maker of diens rechtverkrijgenden een billijke vergoeding verschuldigd. De verplichting tot betaling van de vergoeding rust op de fabrikant of de importeur van de voorwerpen, bedoeld in het eerste lid.
- Voor de fabrikant ontstaat de verplichting tot betaling van de vergoeding op het tijdstip dat de door hem vervaardigde voorwerpen in het verkeer kunnen worden gebracht. Voor de importeur ontstaat deze verplichting op het tijdstip van invoer.
- De verplichting tot betaling van de vergoeding vervalt indien de ingevolge het tweede lid betalingsplichtige een voorwerp als bedoeld in het eerste lid uitvoert.
- De vergoeding is slechts eenmaal per voorwerp verschuldigd.
- Bij algemene maatregel van bestuur kunnen nadere regelen worden gegeven met betrekking tot de voorwerpen ten aanzien waarvan de vergoeding, bedoeld in het tweede lid, verschuldigd is. Bij algemene maatregel van bestuur kunnen voorts nadere regelen worden gegeven en voorwaarden worden gesteld ter uitvoering van het bepaalde in dit artikel met betrekking tot de hoogte, verschuldigdheid en vorm van de billijke vergoeding.
- Indien een ingevolge dit artikel toegelaten reproductie heeft plaatsgevonden, mogen voorwerpen als bedoeld in het eerste lid niet zonder toestemming van de maker of zijn rechtverkrijgenden aan derden worden afgegeven, tenzij de afgifte geschiedt ten behoeve van een rechterlijke of bestuurlijke procedure.
- Dit artikel is niet van toepassing op het verveelvoudigen van een met elektronische middelen toegankelijke verzameling als bedoeld in artikel 10, derde lid.
Artikel 16c Aw: Thuiskopie en de vergoeding op dragers
Thuiskopie en de vergoeding op dragers
Wettekst
Toelichting
Wie muziek, film of andere beschermde werken voor eigen gebruik vastlegt op een drager of apparaat, maakt geen inbreuk. Dat is geen gratis uitzondering: over die dragers en apparaten is een billijke vergoeding verschuldigd, die niet door de kopieerder wordt betaald maar door de fabrikant of de importeur.
De constructie lost een praktisch probleem op. Individueel toestemming vragen voor elke kopie thuis is onmogelijk en controle achter de voordeur is onwenselijk. Daarom wordt de schade voor makers collectief vergoed via een opslag op de voorwerpen waarmee gekopieerd wordt, en wordt die opslag verderop in de keten doorberekend aan de consument.
Wat mag je kopiëren
De uitzondering geldt voor het reproduceren van een werk of een deel daarvan op een voorwerp dat bestemd is om een werk ten gehore te brengen, te vertonen of weer te geven — kort gezegd een drager of apparaat waarmee je het werk kunt afspelen of tonen. De voorwaarden zijn hard: geen direct of indirect commercieel oogmerk, en uitsluitend voor eigen oefening, studie of gebruik van de natuurlijke persoon die de reproductie maakt. Een bedrijf dat interne kopieën aanlegt, valt er dus buiten.
Wie betaalt, en wanneer
De betalingsplicht ligt bij de fabrikant en bij de importeur. Voor de fabrikant ontstaat zij op het moment dat de voorwerpen in het verkeer gebracht kunnen worden, voor de importeur op het moment van invoer. Per voorwerp is de vergoeding maar één keer verschuldigd, en wie een drager weer uitvoert, is haar niet verschuldigd. Over welke voorwerpen de vergoeding verschuldigd is, kunnen bij algemene maatregel van bestuur nadere regels worden gegeven; de hoogte van het bedrag wordt op grond van artikel 16e Aw vastgesteld door de daartoe aangewezen stichting.
Grenzen van de uitzondering
Twee dingen vallen er nadrukkelijk buiten. De gemaakte dragers mogen niet aan derden worden afgegeven, behalve ten behoeve van een rechterlijke of bestuurlijke procedure; zodra je kopieën uitdeelt, is de uitzondering weg. En het verveelvoudigen van een met elektronische middelen toegankelijke verzameling gegevens in de zin van artikel 10 Aw valt buiten deze regeling: databanken kennen hun eigen regime.
Voorbeeld
Een student zet zijn eigen gekochte muziekbestanden op een externe geheugendrager om ze in de auto te kunnen afspelen. Dat is een toegestane thuiskopie; over die geheugendrager heeft de importeur al betaald. Deelt hij dezelfde drager rond in zijn studievereniging, dan gaat het mis: er worden exemplaren aan derden afgegeven en de uitzondering vervalt.
In de praktijk
- Voor fabrikanten en importeurs: houd bij hoeveel voorwerpen je invoert of in het verkeer brengt. De opgaveplicht en de inzage in je administratie volgen uit artikel 16f Aw.
- Voor verkopers: je bent niet primair betalingsplichtig, maar je kunt worden aangesproken als je niet kunt aantonen dat er betaald is — zie artikel 16ga Aw.
- Voor consumenten: een kopie die je zonder commercieel doel uitsluitend voor jezelf maakt en houdt, is toegestaan; verspreiden niet. Dat je het werk uit een legale bron moet halen, staat niet met zoveel woorden in dit artikel, maar het is wel de veilige weg.
- Voor makers: je int niet zelf. Inning en verdeling lopen via de organisatie uit artikel 16d Aw, tegen een bedrag dat op grond van artikel 16e Aw wordt vastgesteld.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Kan naleving van de thuiskopieregeling worden afgedwongen?
Een importeur die blanco informatiedragers in Nederland verhandelt zonder de opgave te doen die art. 16f Aw voorschrijft, handelt onrechtmatig tegenover Stichting de Thuiskopie. Dat het niet nakomen van de verplichtingen uit art. 16c tot en met 16ga Aw geen verbodsrecht van de auteursrechthebbende doet herleven, staat er volgens de Hoge Raad niet aan in de weg dat bij dreigende schending op grond van art. 3:296 BW een op naleving van die verplichtingen gericht verbod wordt toegewezen, ook in kort geding. Het cassatieberoep van Thuiskopie is verworpen, omdat zij bij deze klacht geen belang had.
-
Wie geldt als importeur van blanco informatiedragers?
De Hoge Raad legt zelf uit wie als importeur in de zin van art. 16c lid 2 Aw moet worden aangemerkt. Dat de leveringsvoorwaarden van een Duitse verkoper meebrengen dat de informatiedragers in Duitsland aan de koper worden afgeleverd en vervolgens in opdracht van die koper naar Nederland worden vervoerd, is daarvoor niet beslissend. Omdat de vergoeding anders feitelijk oninbaar zou zijn, het nadeel voor de auteurs in Nederland ontstaat en de verkoper de vergoeding in zijn prijs kan doorberekenen, geldt Opus GmbH als importeur en is zij de billijke vergoeding verschuldigd; dat zij niet in Nederland is gevestigd doet daaraan niet af. Dat zij van de mogelijkheid tot doorberekening geen gebruik maakte, is haar eigen keuze. Het arrest van het hof is vernietigd.
-
Mag de heffing alleen op cd's en dvd's rusten?
Art. 16c Aw voert de Auteursrechtrichtlijn uit en moet daarom in overeenstemming daarmee worden uitgelegd, aldus de Hoge Raad. De Staat mag de vorm, de wijze van financiering en inning en de hoogte van de billijke vergoeding bepalen, maar moet de parameters daarvan samenhangend invullen en moet verzekeren dat de rechthebbenden die vergoeding daadwerkelijk ontvangen. Rusten de heffingen zonder goede reden volledig op een of twee in betekenis afnemende dragers en in het geheel niet op andere, in belang toenemende dragers, dan is het stelsel niet coherent. De Hoge Raad verwerpt het beroep van de Staat, zodat de verklaring voor recht dat het uitvaardigen van de algemene maatregelen van bestuur onrechtmatig was, in stand blijft.
-
Telt kopieren uit illegale bron mee bij de vergoeding?
De Hoge Raad doet de zaak zelf af en verklaart voor recht dat de billijke vergoeding van art. 16c Aw uitsluitend dient om het nadeel te compenseren dat rechthebbenden ondervinden van kopieerhandelingen die binnen het toepassingsbereik van die bepaling vallen, waarbij dat nadeel wordt begrepen als de gederfde licentievergoeding. Bij het bepalen van de hoogte van de thuiskopievergoeding mag daarom geen rekening worden gehouden met de schade van het illegaal kopieren uit een illegale bron. De thuiskopieregeling geldt niet voor kopieen uit ongeoorloofde bron, en de driestappentoets brengt daarin geen verandering. Het arrest van het hof is op dit punt vernietigd; het incidentele beroep is ingetrokken en verworpen.
-
Wie kan te veel betaalde thuiskopievergoeding terugvorderen?
In het Nederlandse stelsel kan ook de betalingsplichtige - de fabrikant of importeur die de vergoeding van art. 16c Aw afdraagt - te veel betaalde thuiskopievergoeding terugvorderen, en niet alleen de eindgebruiker van de drager. De Hoge Raad leidt dat hieruit af dat de Nederlandse regeling de betalingsplichtige geen vrijstelling geeft voor leveringen aan andere dan particuliere eindgebruikers; een recht op terugbetaling dat uitsluitend aan de eindgebruiker toekomt zou dan in strijd zijn met het Unierecht. Het maakt daarbij niet uit op welke grondslag de terugvordering rust. Dat de betalingsplichtige de vergoeding in zijn prijs kan hebben doorberekend, staat zijn vordering uit onverschuldigde betaling niet in de weg.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.