Artikel 45b Aw: Een onafgemaakte bijdrage aan een film

Wie aan een film meewerkt en zijn bijdrage niet afmaakt, kan de producent in beginsel niet verbieden het deel te gebruiken dat al klaar is. Dit artikel voorkomt dat een halfvoltooide bijdrage een hele productie stillegt.

De ratio is praktisch. Een film wordt in stukken opgenomen en gemonteerd. Valt iemand halverwege uit door ziekte, ruzie of een ander project, dan zou zonder deze regel het al opgenomen materiaal onbruikbaar zijn. Het belang van de producent bij een afgeronde film weegt hier zwaarder dan het belang van de maker bij controle over zijn onafgemaakte werk.

Niet willen of niet kunnen

Het artikel maakt geen onderscheid tussen onwil en onmacht. Of iemand ziek wordt of gewoon geen zin meer heeft, maakt voor het gebruiksrecht van de producent niets uit. Wel blijft het contract gelden: wie zonder goede reden wegloopt, kan wanprestatie plegen en schadeplichtig zijn. Deze bepaling gaat alleen over de vraag of de maker het gebruik van zijn afgeronde deel kan tegenhouden, niet over de vraag of hij zijn afspraken heeft geschonden.

Alleen om de film te voltooien

Het gebruiksrecht is begrensd: de producent mag het bestaande deel inzetten ten behoeve van de voltooiing van de film. Het is geen vrijbrief om die bijdrage los te knippen en apart te exploiteren, bijvoorbeeld als losse muziekopname of als beeldmateriaal voor een ander project. Daarvoor is gewone toestemming nodig.

Je blijft maker van wat je wel maakte

De tweede zin is voor de maker de belangrijkste: voor het deel dat hij wel heeft afgerond, geldt hij als maker in de zin van artikel 45a Aw. Hij telt dus mee bij de aanspraken die de wet aan filmmakers geeft, zoals de billijke vergoeding en de persoonlijkheidsrechten. Voortijdig vertrekken betekent niet dat je uit het rechtenverhaal verdwijnt.

Van het gebruiksrecht van de producent kan schriftelijk worden afgeweken. Partijen kunnen afspreken dat een onafgemaakte bijdrage juist niet mag worden gebruikt, of alleen na goedkeuring van de maker. Zo'n afspraak moet wel op papier staan; een mondelinge toezegging is niet genoeg. De tweede zin van het artikel staat daar buiten: dat de maker maker blijft van het deel dat hij wel afrondde, geldt onvoorwaardelijk.

Een voorbeeld. Een componist schrijft de muziek voor een documentaire en levert drie van de vijf afgesproken stukken op, waarna hij het project verlaat. De producent mag die drie stukken in de film verwerken en de film uitbrengen. Wil hij dezelfde muziek ook op een los album zetten, dan heeft hij daarvoor alsnog toestemming nodig. De componist blijft maker van zijn drie stukken en houdt de bijbehorende aanspraken.

In de praktijk

• Voor makers: spreek bij aanvang schriftelijk af wat er met deelleveringen gebeurt als je tussentijds stopt, en of je naam er dan nog bij komt.
• Voor producenten: leg per bijdrage vast wat is opgeleverd en wanneer; dat bewijst later welk deel al tot stand was gebracht.
• Voor beide: deze bepaling regelt de rechten, maar niet het geld; spreek af wat er bij gedeeltelijke levering wordt betaald.