Artikel 4 Aw: Wie geldt als maker: het naamsvermoeden

Dit artikel geeft een bewijsregel: wie op of in het werk als maker is aangeduid, geldt als de maker. Staat er niemand op, dan geldt degene die bij de openbaarmaking als maker bekend is gemaakt door de openbaarmaker. Dat vermoeden geldt tot iemand het tegendeel bewijst.

De reden is praktisch. Auteursrecht ontstaat zonder registratie, dus er is geen openbaar register waarin je kunt opzoeken wie rechthebbende is. Zonder zo'n vermoeden zou elke rechthebbende bij elke actie eerst het volledige ontstaansproces van zijn werk moeten reconstrueren.

De naam op het werk telt

Een naam onder een foto, in het colofon van een boek of op de achterkant van een schilderij is genoeg om het vermoeden in werking te zetten. Ontbreekt een aanduiding op het werk zelf, dan biedt het eerste lid een tweede route: dan geldt als maker wie bij de openbaarmaking als zodanig is bekendgemaakt door degene die het werk openbaar maakt, bijvoorbeeld in de aankondiging waarmee het werk wordt gepresenteerd.

Het vermoeden is weerlegbaar

Wie betwist dat de vermelde persoon de maker is, moet dat aantonen. Dat kan met werkbestanden, correspondentie, eerdere versies of getuigen. Het vermoeden verschuift dus alleen de bewijslast; het maakt niemand definitief rechthebbende. Wordt het weerlegd, dan valt de bescherming terug op wie het werk werkelijk heeft gemaakt.

Mondelinge voordracht

Bij een voordracht die niet in druk is verschenen en waarbij geen mededeling over de maker wordt gedaan, geldt de spreker als maker. Ook dat is een vermoeden: heeft iemand anders de lezing geschreven, dan kan die dat bewijzen en het vermoeden ontkrachten.

Een fotografe levert beelden aan een regionale krant. In de krant staat haar naam in kleine letters bij de foto. Een bouwbedrijf gebruikt een van die foto's later op zijn website. Als het bedrijf tegenwerpt dat zij haar auteursrecht niet kan bewijzen, hoeft zij in eerste instantie alleen het krantenexemplaar met de naamsvermelding te tonen; het is dan aan het bedrijf om aannemelijk te maken dat zij de foto niet heeft gemaakt.

Verhouding tot de andere makersbepalingen

Dit artikel zegt niets over de vraag wie van rechtswege als maker wordt aangewezen. Dat doen andere bepalingen: artikel 6 Aw voor werk onder leiding en toezicht, artikel 7 Aw voor werk in dienstverband en artikel 8 Aw voor werk dat een organisatie zonder makersvermelding openbaar maakt. Staat er een natuurlijke persoon op het werk vermeld, dan blijft er voor het vermoeden van artikel 8 Aw geen ruimte.

In de praktijk

• Voor makers: vermeld je naam zichtbaar bij het werk en laat opdrachtgevers contractueel toezeggen dat zij die vermelding intact laten.
• Voor gebruikers: een naamsvermelding is een serieus signaal; wie het negeert omdat hij vermoedt dat de rechten elders liggen, neemt het bewijsrisico op zich.
• Voor beide: bewaar ruwe bestanden en tussenversies, want die zijn het sterkste materiaal om het vermoeden te bevestigen of te weerleggen.