Artikel 47 Aw: Wanneer geldt de Nederlandse Auteurswet?

Dit artikel bepaalt op welke werken de Auteurswet werkt. Bescherming hier hangt niet af van de vraag waar een werk is gemaakt, maar van twee aanknopingspunten: de plaats waar het voor het eerst is uitgegeven en de nationaliteit of de verblijfplaats van de maker. Voldoet een werk aan een van beide, dan valt het onder deze wet.

Auteursrecht is territoriaal: elk land bepaalt zelf wat het op zijn grondgebied beschermt. Deze bepaling trekt die grens voor Nederland. Dat betekent niet dat buitenlandse werken hier vogelvrij zijn: internationale verdragen verplichten de aangesloten landen om elkaars makers gelijk te behandelen, en langs die weg krijgen de meeste buitenlandse werken hier alsnog bescherming. Dit artikel regelt alleen de eigen ingang.

Uitgave in Nederland of een Nederlandse maker

Het eerste lid noemt drie routes. Een werk valt onder de wet als het hier voor het eerst is uitgegeven, ongeacht of dat voor of na de inwerkingtreding van de wet gebeurde. Ook als het eerst in een ander land verscheen telt het mee, mits het binnen dertig dagen daarna ook in Nederland is uitgegeven. En werken die helemaal niet of niet op die manier zijn uitgegeven vallen eronder als de maker Nederlander is.

Het tweede lid trekt die laatste route iets breder. Een maker zonder Nederlandse nationaliteit die zijn gewone verblijfplaats hier heeft, wordt met een Nederlander gelijkgesteld. Dat geldt alleen voor niet uitgegeven werken en voor werken die zijn uitgegeven nadat hij zich hier had gevestigd; wat hij eerder elders publiceerde, komt er niet met terugwerkende kracht onder.

Wat als uitgave telt

Het derde lid geeft een eigen omschrijving van uitgave, en die wijkt af van het spraakgebruik. Een werk is uitgegeven als het met toestemming van de maker in druk is verschenen, of ruimer: als er met zijn toestemming zoveel exemplaren zijn aangeboden dat daarmee, gelet op de aard van het werk, in de redelijke behoeften van het publiek wordt voorzien. Het draait dus om exemplaren die het publiek kan verkrijgen, niet om bekendheid.

Het vierde lid maakt het spiegelbeeld duidelijk. Een toneelvoorstelling, een concert, een filmvertoning, een voordracht, een uitzending of een tentoonstelling is geen uitgave, hoe groot het publiek ook is. Een beeldhouwer die zijn werk twee maanden in een museumzaal laat staan, heeft het daarmee niet uitgegeven; een galerie die er honderd genummerde afgietsels van verkoopt, doet dat wel.

Bouwwerken en filmwerken apart

Voor bouwwerken en voor beeldende kunst die met een bouwwerk één geheel vormt, geldt een eigen regel: het bouwen zelf, of het aanbrengen van het kunstwerk, geldt als uitgave. Dat is logisch, want van een gebouw of een gevelreliëf worden geen exemplaren verspreid. Voor filmwerken komt er een extra ingang bij: los van alle voorgaande leden is de wet van toepassing als de producent zijn zetel of gewone verblijfplaats in Nederland heeft.

Een voorbeeld

Een documentairemaker met de Nederlandse nationaliteit filmt in het buitenland en zet de film daar online, zonder dat er ooit exemplaren worden aangeboden. De film is dan niet uitgegeven in de zin van dit artikel, maar valt toch onder de wet omdat de maker Nederlander is. Is de film gemaakt door een buitenlandse regisseur die net in Nederland is komen wonen, dan biedt het tweede lid uitkomst.

In de praktijk

• Voor makers: leg vast wanneer en hoe u exemplaren van uw werk voor het eerst hebt aangeboden. Die datum en die plaats bepalen mede welke wet u kunt inroepen.
• Voor uitgevers en producenten: een gelijktijdige of snel volgende uitgave in Nederland kan de toepasselijkheid van deze wet meebrengen. Bij internationale releases loont het om die planning bewust te maken.
• Voor gebruikers: ga er niet van uit dat een werk uit het buitenland vrij is. Ontbreekt de ingang van dit artikel, dan lopen buitenlandse makers hier vrijwel altijd binnen via de verdragen die Nederland heeft gesloten.