Artikel 25e Aw: Je rechten terughalen als er niets gebeurt

Een maker die zijn rechten heeft weggegeven wil dat er iets met zijn werk gebeurt. Gebeurt dat niet, dan ligt het werk stil zonder dat hij er zelf iets mee kan. Dit artikel geeft hem daarom het recht de overeenkomst geheel of gedeeltelijk op te zeggen als de wederpartij het werk niet binnen een redelijke termijn in voldoende mate exploiteert, of daar later mee stopt.

Een gedeeltelijke opzegging kan ook betekenen dat alleen de exclusiviteit eraf gaat. De wederpartij mag het werk dan blijven gebruiken, maar de maker kan het daarnaast zelf uitbaten of aan een ander aanbieden. Dat is vaak een praktischer uitkomst dan een volledige breuk.

De waarschuwing vooraf

Opzeggen kan niet zomaar. Zolang exploitatie niet blijvend onmogelijk is, moet de maker de wederpartij eerst schriftelijk een redelijke termijn geven om alsnog aan de slag te gaan. Pas als die termijn verstrijkt zonder voldoende exploitatie, ontstaat de bevoegdheid tot opzegging. Om te kunnen beoordelen of er echt niets gebeurt, kan de maker vóór het einde van die termijn een schriftelijke opgave van de omvang van de exploitatie vragen.

De opzegging zelf gebeurt met een schriftelijke verklaring aan de wederpartij. Wil de maker geen discussie over de geldigheid, dan kan hij de beëindiging ook door de rechter laten uitspreken.

Als het aan de maker zelf ligt

De regeling werkt niet als het aan de maker is toe te rekenen dat er niet voldoende wordt geëxploiteerd. Wie het beloofde manuscript nooit inlevert, de gevraagde correcties weigert of geen toestemming geeft voor de afgesproken presentatie, kan het uitblijven van resultaat niet als opzeggingsgrond gebruiken.

Werken met meerdere makers

Is het werk gemaakt door meerdere makers en is de bijdrage van één van hen niet los te maken van het geheel, dan kan die maker alleen opzeggen met instemming van de anderen. Anders zou één deelnemer een hele productie kunnen blokkeren. Houdt iemand zijn instemming tegen en worden de overige makers daardoor onevenredig benadeeld, dan kan de beëindiging alleen via de rechter worden bereikt.

Doorwerking en teruglevering

Is het auteursrecht inmiddels doorgegeven aan een derde, dan kan de maker de gevolgen van zijn opzegging ook tegen die derde inroepen, mits hij die zo snel mogelijk schriftelijk van de opzegging op de hoogte stelt. Vervolgens moet de wederpartij of de derde binnen een redelijke termijn het auteursrecht terugleveren. Gebeurt dat niet, dan kan de rechter een redelijk bedrag vaststellen dat aan de maker moet worden betaald, naast een eventuele schadevergoeding.

In de praktijk

• Voor de maker. Leg de aanmaning vast: wat vraag je, welke termijn geef je, en wat is er tot dan toe wel of niet gebeurd. Zonder die schriftelijke stap houdt een opzegging meestal geen stand.
• Voor de maker. Overweeg of het opheffen van de exclusiviteit al genoeg is. Dat is een lichtere ingreep en levert vaak sneller resultaat op.
• Voor de exploitant. Reageer op een aanmaning met een concreet plan en cijfers. Aantoonbare exploitatie binnen de gegeven termijn haalt de grond onder de opzegging weg.

Een voorbeeld: een fotograaf draagt zijn rechten op een serie stadsopnamen over aan een uitgeverij voor een fotoboek. Na twee jaar is er geen boek, geen planning en geen andere vorm van gebruik. Hij stelt schriftelijk een termijn van enkele maanden en vraagt een opgave van wat er is gedaan. Blijft alles stil, dan kan hij opzeggen en teruglevering van zijn rechten verlangen.