Artikel 35b Aw: Valse opgave aan de muziekbemiddelaar

Het bedrag dat je voor muziekgebruik moet betalen, wordt vaak berekend aan de hand van gegevens die je zelf aanlevert: het aantal zitplaatsen, de oppervlakte van de zaak, het bezoekersaantal of de omzet. Wie in zo'n schriftelijke aanvraag of opgave opzettelijk iets onjuist of onvolledig invult, is volgens deze bepaling strafbaar met hechtenis van ten hoogste drie maanden of een geldboete van de derde categorie.

Het stelsel van collectief beheer draait op zelfrapportage. Een bemiddelaar kan onmogelijk bij iedere ondernemer op de stoel gaan zitten om te tellen. Daarom moet hij kunnen vertrouwen op wat gebruikers opgeven. Wie liegt, betaalt te weinig en schuift de rekening door naar de makers en naar de ondernemers die wel eerlijk opgeven.

Welke opgaven het betreft

De strafbaarstelling is nauw omschreven. Het moet gaan om een schriftelijke aanvraag of opgave die bestemd is om te worden gebruikt in het bedrijf van de partij die met toestemming van de minister bemiddelt inzake muziekauteursrecht, en die dient bij de vaststelling van wat er wegens auteursrecht verschuldigd is. Een opmerking in een telefoongesprek of een losse schatting die nergens voor wordt gebruikt, valt er dus buiten.

Opzet is wel vereist

Bijzonder aan dit artikel is dat het feit als overtreding wordt aangemerkt, terwijl de strafbaarstelling toch opzet eist. Een rekenfout, een verouderd formulier of een verkeerd overgenomen getal is daarom niet strafbaar. Er moet bewust een onjuist of onvolledig beeld zijn gegeven. Onvolledig is uitdrukkelijk genoemd: het weglaten van een tweede zaal of van een deel van het jaar telt net zo goed als het invullen van een te laag getal.

Een voorbeeld

Een horecaonderneming met een café en een aangrenzende feestzaal vult op het aanvraagformulier alleen de oppervlakte van het café in, omdat het tarief per vierkante meter loopt. In de zaal draait wekelijks muziek tijdens besloten feesten. De ondernemer weet dat en laat de zaal er bewust buiten. Dat is niet enkel een civiele nabetaling waard: het bewust onvolledig invullen is zelfstandig strafbaar gesteld.

In de praktijk

• Voor ondernemers: bewaar de onderbouwing bij elke opgave, dus plattegronden, kassagegevens of bezoekersaantallen. Blijkt achteraf dat je te weinig hebt opgegeven, meld dat dan uit eigen beweging; een correctie vooraf haalt het verwijt van bewust misleiden grotendeels weg.
• Bij wisselende situaties: geef veranderingen door zodra ze zich voordoen. Strafbaar is hier het doen van een onjuiste of onvolledige mededeling, niet het achterwege laten van een actualisatie; een verouderde opgave levert wel een nabetaling op en werkt door in de opgave die je daarna invult.
• Bij een controle: het gaat om wat je schriftelijk hebt opgegeven. Discussies over de uitleg van een tariefstructuur zijn iets anders dan het verzwijgen van feiten, en alleen dat laatste raakt aan deze bepaling.

Vergelijkbare strafbaarstellingen gelden voor onjuiste opgaven binnen andere vergoedingsstelsels van deze wet, zoals de thuiskopieregeling en de leenvergoeding. Steeds is de gedachte dezelfde: waar de wet een vergoeding op zelfrapportage bouwt, staat er straf op het bewust vervalsen van die rapportage.