Artikel 16g Aw: De bevoegde rechter bij vergoedingsgeschillen

Dit artikel wijst één rechter aan voor een afgebakende groep zaken. Geschillen over de vergoedingen uit de artikelen 15i, 15j, 16, 16b, 16c en 16h Aw worden in eerste aanleg uitsluitend beslist door de rechtbank Den Haag. Andere rechtbanken zijn in die zaken dus niet bevoegd.

Bundeling van dit soort zaken heeft een reden. Het gaat om technische, terugkerende vragen over tarieven, grondslagen en betalingsplicht, die telkens dezelfde soort partijen tegenover elkaar zetten. Eén rechtbank bouwt daarin ervaring op en houdt de lijn consistent, in plaats van dat elke rechtbank een eigen maatstaf ontwikkelt.

Om welke geschillen gaat het

De opsomming in de wet is limitatief en betreft steeds vergoedingen die aan een wettelijke uitzondering zijn gekoppeld: onder meer de thuiskopievergoeding van artikel 16c Aw en de vergoeding voor reprografisch kopiëren van artikel 16h Aw. Het gaat om de vergoeding zelf — de hoogte, de verschuldigdheid, de grondslag — en niet om elke denkbare vraag die met die artikelen samenhangt.

Exclusief, en alleen in eerste aanleg

"Bij uitsluiting" betekent dat partijen niet kunnen kiezen. Brengt een eiser zo'n geschil bij een andere rechtbank, dan loopt hij tegen een onbevoegdheidsverweer aan. Een tussen partijen afgesproken andere rechter helpt daar niet tegen. De exclusiviteit geldt voor de eerste aanleg; het vervolg loopt langs de gewone weg.

Wie er tegenover elkaar staan

Aan de kant van de rechthebbenden treedt meestal geen individuele maker op, maar de organisatie die op grond van artikel 16d Aw of artikel 16l Aw met de inning is belast; die vertegenwoordigt de makers in en buiten rechte. Aan de andere kant staan fabrikanten en importeurs van dragers, of organisaties die op grote schaal kopieën maken.

Voorbeeld

Een importeur van tablets vindt dat een bepaalde productgroep helemaal niet onder de heffing valt en weigert te betalen. De incasserende organisatie dagvaardt hem. Ook al is de importeur in het noorden van het land gevestigd, de zaak hoort thuis bij de rechtbank Den Haag; een dagvaarding bij de rechtbank van zijn vestigingsplaats levert alleen vertraging en extra kosten op.

In de praktijk

• Controleer de bevoegdheid voordat je dagvaardt. Een onbevoegdheidsverweer in dit type zaak is kansrijk en kost tijd en geld.
• Kijk goed of je geschil echt over de vergoeding gaat. Een zuivere inbreukvordering is iets anders dan een vordering tot betaling van een wettelijke vergoeding.
• Houd rekening met samenloop. Zit er naast de vergoedingsvraag ook een inbreukvraag in je zaak, bepaal dan vooraf welke grondslag voorop staat en waar het geheel het beste kan worden aangebracht.