Artikel 16e Aw: Vaststelling van het thuiskopietarief

De hoogte van de thuiskopievergoeding wordt niet door de wetgever bepaald en ook niet door de organisatie die int, maar door een aparte stichting die de minister aanwijst. Het bestuur van die stichting moet zo zijn samengesteld dat de belangen van makers en van betalingsplichtigen evenwichtig worden behartigd.

Dat is een bewuste keuze. Het tarief raakt twee kampen met tegengestelde belangen: rechthebbenden willen een vergoeding die de gemiste inkomsten dekt, fabrikanten en importeurs willen een last die hun producten niet uit de markt prijst. Door beide kampen in één bestuur te zetten en er een benoemde voorzitter boven te hangen, dwingt de wet hen tot onderhandelen.

Een bestuur met twee kampen

De wet schrijft geen zetelverdeling voor; hij eist een evenwichtige behartiging van beide belangen. Aan de ene kant zitten de makers en hun rechtverkrijgenden, aan de andere kant degenen die op grond van artikel 16c Aw moeten betalen: de fabrikanten en de importeurs. De voorzitter wordt door de minister van Justitie en Veiligheid benoemd en is daarmee de figuur die het bestuur uit een impasse kan trekken.

Wat de stichting wel en niet doet

De stichting stelt het bedrag vast. Zij int niet en zij verdeelt niet — dat doet de organisatie uit artikel 16d Aw. En zij bepaalt ook niet zelf welke voorwerpen onder de heffing vallen: dat volgt uit de omschrijving in artikel 16c Aw, waarbij bij algemene maatregel van bestuur nadere regels kunnen worden gegeven. Het speelveld van de stichting is dus de prijs, niet de reikwijdte van de regeling.

Waarom het tarief blijft schuiven

Techniek verandert sneller dan wetgeving. Dragers en apparaten waarop mensen werken vastleggen komen op en verdwijnen weer, en met elke verschuiving verandert het antwoord op de vraag hoeveel er thuis nog gekopieerd wordt en hoeveel schade dat oplevert. Het tarief is daarom naar zijn aard periodiek onderwerp van discussie, en die discussie hoort in dit bestuur thuis.

In de praktijk

• Voor importeurs en fabrikanten: je invloed op de prijs zit in de stichting, niet bij de incasserende organisatie. Daar wordt over het bedrag onderhandeld.
• Voor makers: hetzelfde geldt andersom. Het tarief is een bestuurlijke uitkomst, geen bedrag dat je individueel kunt bepleiten.
• Voor beide: een verschil van mening over wat in een concreet geval verschuldigd is, is een geschil over de vergoeding en gaat op grond van artikel 16g Aw naar de rechtbank Den Haag.

Voor een ondernemer die dragers verkoopt of invoert betekent dit stelsel dat de kostprijs van zijn product deels wordt bepaald in een overleg waar hij zelf niet aan tafel zit, maar waar zijn branche wel vertegenwoordigd hoort te zijn. Dat maakt het loont om via een brancheorganisatie aangehaakt te blijven bij die besluitvorming.