Artikel 26a Aw: Doorgifte via de kabel loopt via collectief beheer

Wie een televisie- of radioprogramma gelijktijdig, ongewijzigd en integraal doorgeeft via de kabel of langs een andere weg, moet daarvoor toestemming hebben van de makers van alles wat in dat programma zit. Dit artikel bepaalt dat die toestemming niet bij de makers zelf kan worden gehaald: het recht om haar te verlenen kan uitsluitend worden uitgeoefend door een collectieve beheersorganisatie, kortweg een organisatie die rechten van grote groepen makers bundelt en namens hen licenties verleent en geld int. Wie de oorspronkelijke uitzending onderbreekt of wijzigt, blijft buiten deze regeling en heeft dus wel individuele toestemming nodig.

De achtergrond is een praktisch onmogelijkheidsprobleem. In één avond doorgifte zitten duizenden beschermde prestaties: scenario's, muziek, decorontwerp, beeldmateriaal. Individueel onderhandelen zou het doorgeven van programma's onmogelijk maken, terwijl een gedwongen verlies van rechten voor makers onaanvaardbaar zou zijn. Het compromis is verplicht collectief beheer: de rechten blijven bestaan, maar worden gebundeld uitgeoefend.

Ook voor makers die zich nooit hebben aangesloten

Het tweede lid gaat een stap verder. De organisatie mag ook de belangen behartigen van rechthebbenden die haar daartoe nooit opdracht gaven, zolang het gaat om dezelfde rechten als in haar statuten staan. Een maker die nergens bij is aangesloten wordt dus toch vertegenwoordigd, en de voorwaarden uit de licentie die de organisatie sloot gelden onverkort ook voor hem.

Zijn er meerdere organisaties die zich volgens hun statuten op dezelfde categorie rechthebbenden richten, dan mag de rechthebbende zelf aanwijzen wie hem vertegenwoordigt. Doe je dat niet, dan loopt het via de organisatie die de licentie heeft gesloten.

Drie jaar om je geld op te halen

Geld dat de organisatie voor de doorgifte heeft geïnd, blijft niet eeuwig opeisbaar. Een vordering tegen de organisatie over die gelden vervalt door verloop van drie jaar, gerekend vanaf de dag na die waarop de doorgifte plaatsvond. Dat is geen verjaring die je met een briefje stuitteert maar een vervaltermijn: is hij verstreken, dan is het recht weg.

Voor makers die niet zijn aangesloten is dat de belangrijkste valkuil. Zij weten vaak niet dat er iets voor hen klaarligt, terwijl de klok wel doorloopt.

De uitzondering voor eigen uitzendingen

Het artikel geldt niet wanneer een omroeporganisatie de rechten voor de doorgifte van haar eigen uitzendingen uitoefent. Of het daarbij gaat om haar eigen rechten of om rechten die andere auteursrechthebbenden aan haar hebben overgedragen, maakt niet uit. Een omroep die zijn eigen signaal laat doorgeven hoeft dus niet via een collectieve organisatie te werken.

Een voorbeeld

Een regionale aanbieder van internettelevisie neemt de zenders van een buitenlandse publieke omroep op in zijn pakket. Hij benadert de componist van de herkenningsmuziek voor een persoonlijke licentie. Dat helpt hem niet: die componist kan de toestemming voor de doorgifte niet zelf verlenen. De aanbieder moet met de collectieve beheersorganisatie in zee, en de componist ontvangt zijn deel via de verdeling van die organisatie.

In de praktijk

• Voor de doorgever. Regel de licentie centraal en vóór de start van de doorgifte. Een individuele afspraak met één maker dekt niets af en geeft je geen enkele bescherming tegen een verbodsvordering.
• Voor de maker. Ga na of jouw soort werk onder de repertoirebeschrijving van een organisatie valt en meld je aan of wijs er een aan. Doe dat tijdig, want de driejaarstermijn wacht niet.
• Voor beide partijen. Loopt het onderhandelen vast, dan zijn de artikelen 26b en 26c Aw relevant: er geldt een plicht om te goeder trouw te onderhandelen en er kan een beroep op bemiddelaars worden gedaan.