Artikel 29c Aw: Aansprakelijkheid van uploadplatforms

Aansprakelijkheid van uploadplatforms

Een aanbieder van een onlinedienst voor het delen van inhoud maakt de door de gebruikers van zijn dienst aangeboden werken van letterkunde, wetenschap of kunst openbaar, wanneer hij het publiek daartoe toegang verleent. Indien de aanbieder van een onlinedienst voor het delen van inhoud daarvoor toestemming heeft verkregen van de makers, of hun rechtverkrijgenden, geldt die toestemming ook voor de openbaarmaking door gebruikers, tenzij die gebruikers op commerciële basis handelen of hun activiteit significante inkomsten genereert. De aanbieder van een onlinedienst voor het delen van inhoud verstrekt de makers, of hun rechtverkrijgenden, op hun verzoek adequate informatie over het gebruik van werken waarvoor hij toestemming heeft verkregen.
De aanbieder van een onlinedienst voor het delen van inhoud die geen toestemming heeft verkregen, is aansprakelijk voor de inbreuk op het openbaarmakingsrecht, tenzij hij aantoont dat: 1°. hij zich naar beste vermogen heeft ingespannen om toestemming te verkrijgen; en 2°. hij zich naar beste vermogen heeft ingespannen om, in overeenstemming met de hoge industriële normen van professionele toewijding, ervoor te zorgen dat bepaalde werken ten aanzien waarvan de makers of hun rechtverkrijgenden hem relevante en noodzakelijke informatie hebben verstrekt, niet beschikbaar zijn; en in ieder geval 3°. hij, na ontvangst van een voldoende onderbouwde kennisgeving van makers of hun rechtverkrijgenden, de gemelde werken snel van zijn website heeft verwijderd of de toegang daartoe onmogelijk heeft gemaakt, en hij in overeenstemming met het onder 2°. bepaalde zich naar beste vermogen heeft ingespannen om te voorkomen dat de gemelde werken in de toekomst weer worden aangeboden.
Bij het bepalen of de aanbieder van een onlinedienst voor het delen van inhoud zijn verplichtingen uit het tweede lid is nagekomen, wordt gelet op het proportionaliteitsbeginsel onder meer rekening gehouden met de volgende elementen: 1°. het type, het publiek en de omvang van de diensten en het soort werken die door de gebruikers van de onlinedienst voor het delen van inhoud zijn aangeboden; en 2°. de beschikbaarheid van passende en doeltreffende middelen om aan het in het tweede lid, onderdeel 2°., bepaalde gevolg te geven en de kosten daarvan voor de aanbieder van de onlinedienst voor het delen van inhoud.
De aanbieder van een onlinedienst voor het delen van inhoud verstrekt de makers, of hun rechtverkrijgenden, op hun verzoek adequate informatie over de maatregelen die zijn getroffen en de wijze waarop die worden uitgevoerd om aan het in de onderdelen 2°. en 3°. van het tweede lid bepaalde te voldoen.
De aanbieder van een onlinedienst voor het delen van inhoud stelt de gebruikers van zijn dienst in de algemene voorwaarden op de hoogte van de beperkingen op het auteursrecht. De samenwerking tussen de aanbieder van een onlinedienst voor het delen van inhoud en de makers, of hun rechtverkrijgenden, leidt niet tot het voorkomen van de beschikbaarheid van door gebruikers geüploade werken die geen inbreuk maken op het auteursrecht, ook niet wanneer het gebruik van deze werken onder een beperking valt.
De toepassing van dit artikel leidt niet tot een algemene toezichtsverplichting.
De aanbieder van een onlinedienst voor het delen van inhoud stelt een klachtenprocedure in op grond waarvan gebruikers klachten kunnen indienen over de wijze waarop aan het in de onderdelen 2°. en 3°. van het tweede lid bepaalde gevolg wordt gegeven. De aanbieder van een onlinedienst voor het delen van inhoud geeft, gehoord de maker of zijn rechtverkrijgende van het werk in kwestie, een doeltreffend, snel en aan menselijke toetsing onderworpen oordeel. De aanbieder van een onlinedienst voor het delen van inhoud regelt ook dat de makers, of hun rechtverkrijgenden, en gebruikers beroep kunnen instellen bij een onpartijdige geschillencommissie die een doeltreffend, snel en aan menselijke toetsing onderworpen oordeel geeft.
Bij algemene maatregel van bestuur kunnen nadere regels worden gegeven over de toepassing van dit artikel.
Voor de toepassing van dit artikel wordt onder een aanbieder van een onlinedienst voor het delen van inhoud verstaan een aanbieder van een dienst van de informatiemaatschappij die als belangrijkste of een van de belangrijkste doelstellingen heeft een grote hoeveelheid door de gebruikers van de dienst aangeboden werken van letterkunde, wetenschap of kunst op te slaan en toegankelijk te maken voor het publiek, waarbij hij deze werken ordent en promoot met een winstoogmerk. Aanbieders van diensten als online-encyclopedieën zonder winstoogmerk, onderwijs- of wetenschappelijke gegevensbanken zonder winstoogmerk, platforms voor het ontwikkelen en delen van opensourcesoftware, aanbieders van elektronische communicatiediensten, onlinemarktplaatsen en business-to-business clouddiensten en clouddiensten waarmee gebruikers informatie kunnen opslaan voor eigen gebruik, zijn geen aanbieders van een onlinedienst voor het delen van inhoud.

Toelichting

Dit artikel regelt de positie van platforms waarop gebruikers zelf muziek, video's, foto's of teksten zetten. Zo'n platform maakt die werken volgens de wet zelf openbaar zodra het publiek er toegang toe krijgt. Openbaar maken betekent hier: het werk bereikbaar maken voor een publiek. Het platform kan zich dus niet meer verschuilen achter de gebruiker die uploadde. De achtergrond is een Europese poging om de zogenoemde waardekloof te dichten: platforms verdienden aan het verkeer rond materiaal waarvoor zij geen licentie hadden, terwijl makers met lege handen stonden. Daartegenover staat het belang van gebruikers, die niet ongefilterd geblokkeerd mogen worden.

Welke diensten vallen eronder

Het negende lid trekt de grens. Het gaat om diensten die als belangrijkste doel hebben grote hoeveelheden door gebruikers aangeleverd materiaal op te slaan en toegankelijk te maken, en die dat materiaal ordenen en promoten met een winstoogmerk. Ordenen en promoten zijn de sleutelwoorden: wie alleen passief bewaart, valt erbuiten. Uitgezonderd zijn onder meer online-encyclopedieën en wetenschappelijke gegevensbanken zonder winstoogmerk, platforms voor het delen van opensourcesoftware, aanbieders van communicatiediensten, onlinemarktplaatsen en clouddiensten waarin gebruikers voor zichzelf opslaan.

Toestemming werkt door naar de gebruiker

Heeft het platform een licentie geregeld, dan dekt die ook de openbaarmaking door de gebruikers zelf. Een particulier die een filmpje met een beschermd muziekfragment plaatst, zit dan goed. Die doorwerking stopt zodra de gebruiker op commerciële basis handelt of met de activiteit substantiële inkomsten haalt: een kanaal dat structureel advertentiegeld oplevert, heeft een eigen regeling nodig. Makers kunnen bovendien vragen om bruikbare informatie over het gebruik van hun werk onder zo'n licentie.

Zonder toestemming: aansprakelijk, tenzij

Ontbreekt toestemming, dan is het platform in beginsel aansprakelijk voor de inbreuk. Het ontsnapt daaraan alleen als het alle drie de volgende punten aantoont:

Licentie-inspanning. Het heeft zich naar beste vermogen ingespannen om toestemming te krijgen.
Preventie. Het heeft zich naar beste vermogen en volgens hoge professionele normen ingespannen om werken waarover de rechthebbende bruikbare en noodzakelijke informatie heeft aangeleverd, niet beschikbaar te laten zijn.
Melden en weghouden. Het heeft na een voldoende onderbouwde melding het werk snel verwijderd of geblokkeerd, en zich ingespannen om terugplaatsing te voorkomen.

Het derde lid maakt die maatstaf proportioneel: meegewogen worden het type, het publiek en de omvang van de dienst, het soort werken dat gebruikers aanbieden, en de vraag of er passende en werkende hulpmiddelen bestaan en wat die kosten. Van een klein hobbyforum wordt minder verwacht dan van een grote videodienst. Een voorbeeld: een kookplatform met advertenties laat gebruikers video's plaatsen en een fotograaf meldt dat in tientallen video's zijn beeldmateriaal zit, met referentiebestanden erbij. Verwijdert het platform die video's traag, of laat het dezelfde beelden een week later opnieuw toe, dan komt het niet weg met een beroep op de uitzondering.

Waarborgen voor uploaders

De samenwerking tussen platform en rechthebbenden mag niet leiden tot het blokkeren van uploads die geen inbreuk maken of die onder een beperking vallen, zoals een citaat volgens artikel 15a Aw of een parodie volgens artikel 18b Aw. Het platform moet in zijn algemene voorwaarden uitleggen welke beperkingen er zijn, een klachtenprocedure openstellen waarin uiteindelijk een mens beslist, en beroep bij een onpartijdige geschillencommissie mogelijk maken. Een algemene plicht om alles te controleren ontstaat niet. Voor een uploader is een blokkade dus geen eindstation: gebruik die klachtenprocedure en leg uit onder welke beperking je gebruik valt.

In de praktijk

Voor makers: meld precies welk werk waar staat en lever de informatie aan die nodig is om herplaatsing te herkennen. Zonder die informatie kan de preventieplicht niet tegen het platform werken.
Voor platforms: leg vast met wie is onderhandeld over licenties en welke maatregelen tegen welke kosten zijn overwogen. Dat dossier is het bewijs dat de inspanning naar beste vermogen is geleverd, en geef desgevraagd uitleg over de getroffen maatregelen.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Wettekst