Artikel 45a Aw: Wie de makers van een film zijn

Dit artikel bevat de drie definities waarop de hele filmregeling in de Auteurswet rust: wat een filmwerk is, wie daarvan als maker geldt en wie de producent is. Met die drie begrippen werken de volgende artikelen van de filmregeling.

Aan een film werken vaak veel mensen mee. De wet bakent daarom eerst af wie als maker meetelt, en regelt in de volgende bepalingen, met name artikel 45d Aw, hoe de exploitatierechten bij de producent terechtkomen.

Wanneer is iets een filmwerk

Volgens het eerste lid is een filmwerk een werk dat bestaat uit een reeks beelden, met of zonder geluid. Het kenmerk waar de definitie op draait, is dus de opeenvolging van beelden. Geluid is geen vereiste: ook een animatie of een opname zonder geluidsspoor kan aan de omschrijving voldoen.

Over de vastlegging gebruikt het eerste lid de woorden 'ongeacht de wijze van vastlegging van het werk, indien het is vastgelegd'; op welke drager of in welk formaat de beelden staan, laat de definitie open. Daarnaast geldt de gewone eis voor elk werk: het moet een eigen, oorspronkelijk karakter hebben en het persoonlijk stempel van de maker dragen. Beelden die een bewakingscamera automatisch wegschrijft, missen dat stempel.

Wie als maker geldt

Makers zijn de natuurlijke personen die een daartoe bestemde bijdrage van scheppend karakter hebben geleverd. Die omschrijving bevat twee elementen. De bijdrage moet scheppend zijn: er zitten creatieve keuzes in die het filmwerk mede vormgeven. En de bijdrage moet voor het filmwerk bestemd zijn, zoals de woorden 'daartoe bestemde' tot uitdrukking brengen. Wie uitsluitend praktische of organisatorische taken vervult, levert geen bijdrage van scheppend karakter.

De regels over werk in dienstverband en over werk dat een organisatie als eigen werk naar buiten brengt, blijven gewoon gelden; zie de artikelen 7 en 8 Aw. Levert iemand in loondienst van de productiemaatschappij een scheppende bijdrage, dan kan het auteursrecht op die bijdrage al bij de werkgever liggen.

De rol van de producent

Producent is de natuurlijke persoon of rechtspersoon die verantwoordelijk is voor de totstandbrenging van het filmwerk met het oog op de exploitatie daarvan. In de praktijk is dat meestal een productiemaatschappij. De definitie draait om die verantwoordelijkheid voor het ontstaan van de film als exploiteerbaar product, niet om creatieve inbreng.

Een voorbeeld. Een animatiestudio maakt een korte animatiefilm die zij aan omroepen en festivals wil aanbieden. De ontwerper die de personages en de beeldstijl bedenkt, en de animator die binnen dat ontwerp eigen keuzes maakt in beweging en timing, kunnen makers zijn als hun inbreng een scheppend karakter heeft. De studio, die de productie op zich neemt met het oog op verkoop en vertoning, is de producent. Een medewerker die alleen bestanden beheert en de planning bijhoudt, is geen van beide.

In de praktijk

• Voor makers: een vastlegging van wat de eigen bijdrage precies inhield en wanneer die is geleverd, helpt bij de vraag of iemand maker is en waarop zijn aanspraken betrekking hebben.
• Voor producenten: contracten waarin staat wie de producent in de zin van deze wet is, en een overzicht van wie welke scheppende bijdrage heeft geleverd, maken de rechtenpositie inzichtelijk.
• Voor gebruikers van beeldmateriaal: dat een partij een film aanbiedt, betekent niet vanzelf dat zij de rechten heeft op elk onderdeel dat in de film is verwerkt.