Artikel 32 Aw: Had je de namaak moeten vermoeden?

Dit artikel is de lichtere tegenhanger van artikel 31a Aw. De verboden gedragingen zijn dezelfde: aanbieden ter verspreiding, voorhanden hebben voor verveelvoudiging of verspreiding, invoeren, doorvoeren, uitvoeren of uit winstbejag bewaren. Het verschil zit in de geesteshouding. Hier hoeft niet te worden bewezen dat de betrokkene wist dat het om inbreukmakende exemplaren ging; genoeg is dat hij dat redelijkerwijs kon vermoeden. De straf is navenant lager: een geldboete van de derde categorie.

Zonder deze bepaling zou de handel in namaak vrijwel onbestraft blijven. Wetenschap is moeilijk te bewijzen, en wie inkoopt zonder vragen te stellen zou daarvan profiteren. Door het vermoeden centraal te stellen, legt de wet een onderzoeksplicht bij iedereen die met oplagen en partijen werkt.

Wat 'redelijkerwijs vermoeden' betekent

De maatstaf is niet wat deze handelaar toevallig dacht, maar wat een normaal oplettende partij in dezelfde positie had moeten opvallen. Signalen die tellen: een prijs die ver onder de marktprijs ligt, het ontbreken van facturen of licentiebewijzen, gebrekkige verpakking of drukkwaliteit, een leverancier die anoniem blijft of alleen contant werkt, en het aanbod van grote aantallen van iets wat normaal alleen via geautoriseerde kanalen loopt. Van een professionele partij wordt daarbij meer oplettendheid verwacht dan van een particulier.

Toch een misdrijf

Opvallend is dat artikel 33 Aw ook dit feit als misdrijf aanmerkt, terwijl er geen opzet voor nodig is. Dat is uitzonderlijk: bij misdrijven is opzet of schuld doorgaans zwaarder ingekleurd. De praktische betekenis is dat de gewone deelnemingsregels gelden en dat een veroordeling in de justitiële documentatie terechtkomt, wat kan doorwerken bij een verklaring omtrent het gedrag. De boetecategorie laat wel zien dat de wetgever dit als het lichtste van de reeks ziet.

Waar het misgaat

Een voorbeeld: een winkelier koopt op een beurs een partij posters van bekende ontwerpen, contant, zonder facturen, tegen een tiende van de winkelprijs. Hij vraagt niets over de herkomst en hangt ze in zijn zaak. Zelfs als hij oprecht niet wist dat het namaak was, wijzen prijs, betaalwijze en het ontbreken van papieren erop dat hij het had moeten vermoeden. Blijkt daarentegen dat hij bij een reguliere groothandel kocht, met facturen en een garantie op de rechten, dan ontbreekt het vermoeden en is hij niet strafbaar.

In de praktijk

• Voor inkopers: stel bij elke partij drie vragen en leg de antwoorden vast: wie is de leverancier, waar komen de goederen vandaan en welke rechten liggen eraan ten grondslag. Dat dossier is je verweer.
• Voor rechthebbenden: in een aanschrijving is het nuttig om de signalen te benoemen die de wederpartij had moeten opvallen. Vanaf de aanschrijving zelf is elk verder handelen sowieso niet meer onwetend.
• Voor tussenpersonen: ook opslag en doorvoer vallen onder de gedragingen. Wie alleen logistiek verzorgt, kan zich niet zonder meer op onwetendheid beroepen als de zending duidelijke alarmsignalen geeft.