Artikel 45f Aw: Wijzigingen aan je filmbijdrage

Wie aan een film meewerkt, wordt vermoed tegenover de producent afstand te hebben gedaan van zijn recht om zich tegen wijzigingen in zijn bijdrage te verzetten. Zonder die regel zou vrijwel elke montagebeslissing toestemming van elke maker vergen.

Film maken is knippen. Een scène gaat eruit, muziek wordt ingekort, dialoog wordt opnieuw ingesproken. De wet gaat ervan uit dat wie aan een film begint, weet dat zijn bijdrage tot een geheel wordt bewerkt. Daar staat tegenover dat de afstand beperkt is en schriftelijk kan worden uitgesloten.

Alleen het wijzigingsrecht

De afstand ziet op het recht uit artikel 25 Aw, eerste lid, onder c: verzet tegen wijzigingen in het werk. De andere persoonlijkheidsrechten blijven overeind. Het zwaarste daarvan, het recht zich te verzetten tegen misvorming, verminking of andere aantasting die de eer of naam van de maker kan schaden, valt er dus niet onder. Een montage die iemands werk inkort is iets anders dan een montage die het belachelijk maakt.

Alleen tegenover de producent

De afstand geldt tegenover de producent, niet tegenover iedereen. Wie de film later in handen krijgt en er zelfstandig in gaat snijden zonder dat dit op de producent is terug te voeren, kan zich niet zomaar op deze bepaling beroepen. Zij is bovendien beperkt tot de eigen bijdrage van de maker en niet tot de film als geheel.

Schriftelijk uitsluiten

Het is een vermoeden van aanvullend recht: schriftelijk kan anders worden afgesproken. Een regisseur of componist kan bedingen dat wijzigingen alleen na overleg of goedkeuring zijn toegestaan. Zo'n beding werkt het best als het concreet is, bijvoorbeeld over inkorten, hermonteren, nasynchroniseren of het invoegen van reclameonderbrekingen. Een algemene formulering levert later ruzie op over wat er precies onder valt.

Een voorbeeld. Een scenarioschrijver ziet dat in de eindmontage twee van zijn scènes zijn geschrapt en dat het einde is omgedraaid. Op grond van dit artikel kan hij zich daar in beginsel niet tegen verzetten. Wordt zijn tekst echter zo hermonteerd dat het verhaal een strekking krijgt die hem in zijn vak beschadigt, dan komt het zwaardere recht tegen aantasting in beeld en helpt deze bepaling de producent niet.

In de praktijk

• Voor makers: reken erop dat gewone montage- en bewerkingsingrepen zijn toegestaan; wil je meer grip, leg dat schriftelijk vast vóór de opnamen beginnen.
• Voor producenten: het vermoeden dekt bewerken, niet beschadigen; bij ingrepen die de reputatie van een maker raken is overleg verstandiger dan een beroep op de wet.
• Voor distributeurs en omroepen: ingrepen als inkorten of onderbreken staan verder van de producent af; controleer of jouw licentie ze uitdrukkelijk toestaat.