- Tenzij de makers en de producent van een filmwerk schriftelijk anders zijn overeengekomen, worden de makers geacht aan de producent het recht overgedragen te hebben om vanaf het in artikel 45c bedoelde tijdstip het filmwerk te verhuren en anderszins openbaar te maken, dit te verveelvoudigen in de zin van artikel 14, er ondertitels bij aan te brengen en de teksten ervan na te synchroniseren. Het vorenstaande geldt niet ten aanzien van degene die ten behoeve van het filmwerk de muziek heeft gemaakt en degene die de bij de muziek behorende tekst heeft gemaakt. Ongeacht de wijze van overdracht is de producent aan de makers voor de overdracht van rechten en de exploitatie van het filmwerk een billijke vergoeding verschuldigd. De billijke vergoeding wordt schriftelijk overeengekomen. Van het recht op een billijke vergoeding kan geen afstand worden gedaan.
- Hoofdstuk 1a is, met uitzondering van artikel 25fa, van overeenkomstige toepassing. Voor de overdracht van het recht bedoeld in artikel 12, eerste lid, onder 7°, overeenkomstig het in het eerste lid bepaalde geldt, in afwijking van de tweede zin van artikel 25c, eerste lid, dat de vergoeding die tot stand komt na onderhandelingen tussen een vereniging van makers en een producent of een vereniging van producenten, wordt vermoed billijk te zijn, indien de vergoeding passend is en in verhouding staat tot het gebruik dat van het recht wordt gemaakt door de producent of een derde aan wie de producent het recht heeft overgedragen of gelicentieerd.
Artikel 45d Aw: Filmrechten gaan naar de producent
Filmrechten gaan naar de producent
Wettekst
Toelichting
Tenzij schriftelijk anders is afgesproken, worden de makers van een film geacht hun belangrijkste exploitatierechten aan de producent te hebben overgedragen. Daar staat een billijke vergoeding tegenover waarvan geen afstand kan worden gedaan.
Zonder deze regel zou een producent van iedere maker afzonderlijk toestemming nodig hebben voor elke vertoning, elke uitzending en elke uitgave. Eén onvindbare of onwillige maker kon de film dan blokkeren. De wet bundelt de rechten daarom bij de partij die de film op de markt brengt, en compenseert de makers met een dwingend recht op geld.
Wat er precies overgaat
Het vermoeden ziet op verhuren en op andere vormen van openbaar maken, op verveelvoudigen in de zin van artikel 14 Aw, dus ook het vastleggen op dragers, en op het aanbrengen van ondertitels en het nasynchroniseren van de teksten. Het gaat om een overdracht en niet om een licentie: de producent wordt zelf rechthebbende. De overdracht werkt vanaf het moment dat de film vertoningsgereed is; zie artikel 45c Aw.
De uitzondering voor muziek
Wie de filmmuziek heeft gecomponeerd en wie de bijbehorende tekst heeft geschreven, valt buiten het vermoeden. Hun rechten blijven bij henzelf, tenzij zij die apart overdragen of in licentie geven. Praktisch betekent dit dat filmmuziek een eigen spoor volgt, meestal via collectief beheer, en dat een distributeur die alleen met de producent zaken heeft gedaan de muziekrechten nog niet heeft geregeld. Buiten het vermoeden blijft ook al bestaand werk dat in de film wordt verwerkt: het vermoeden treft alleen makers van een bijdrage die voor de film zelf is gemaakt, zoals artikel 45a Aw het omschrijft. Voor een bestaand schilderij, gedicht of eerder opgenomen nummer is dus afzonderlijke toestemming nodig.
De billijke vergoeding
Hoe de rechten ook overgaan, de producent is de makers een billijke vergoeding verschuldigd, zowel voor de overdracht als voor de exploitatie. Die vergoeding moet schriftelijk worden overeengekomen en er kan geen afstand van worden gedaan. Een clausule waarin een maker verklaart met een symbolisch bedrag genoegen te nemen en verder van elke aanspraak af te zien, houdt op dit punt geen stand.
Aansluiting op het auteurscontractenrecht
Het tweede lid verklaart de regels van het auteurscontractenrecht, de bescherming van makers bij exploitatiecontracten, van overeenkomstige toepassing, met uitzondering van de regeling over kort wetenschappelijk werk in artikel 25fa Aw. Voor de beschikbaarstelling op aanvraag geldt bovendien een eigen maatstaf: komt de vergoeding tot stand na onderhandelingen tussen een vereniging van makers en een producent of een vereniging van producenten, dan wordt zij vermoed billijk te zijn als zij passend is en in verhouding staat tot het gebruik. Collectief onderhandelde tarieven zijn daardoor moeilijker aan te vechten.
Een voorbeeld. Een scenarioschrijver werkt mee aan een serie en tekent alleen een korte opdrachtbevestiging zonder rechtenparagraaf. De producent kan de serie toch uitbrengen, uitzenden en op dragers laten persen: het vermoeden doet zijn werk. De schrijver houdt niettemin zijn recht op een billijke vergoeding, ook al is daarover niets afgesproken.
In de praktijk
- Voor makers: schriftelijk afwijken kan; wil je bepaalde rechten houden, zet dat expliciet in de overeenkomst en doe dat vóór de film vertoningsgereed is.
- Voor producenten: leg de billijke vergoeding schriftelijk vast; doe je dat niet, dan bestaat de aanspraak nog steeds, maar zonder afgesproken hoogte.
- Voor componisten en tekstdichters: jouw rechten gaan niet automatisch mee, maar teken ook niet blind een clausule die ze alsnog overdraagt.
- Voor distributeurs: vraag de producent aan te tonen dat de muziekrechten apart zijn geregeld.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Wie heeft de exploitatierechten op een filmwerk?
De Hoge Raad beslist dat wie aan een filmwerk meewerkt zijn exploitatierechten door het wettelijk vermoeden aan de producent heeft overgedragen, tenzij hij met de producent schriftelijk iets anders is overeengekomen. Door die overdracht is hij geen rechthebbende meer, zodat een collectieve beheersorganisatie niet langer voor hem toestemming voor heruitzending kan geven of weigeren; dat dit het stelsel van collectief beheer doorkruist, maakt dat niet anders. Het principale beroep werd verworpen. In het incidentele beroep vernietigde de Hoge Raad het arrest van het hof op het punt van de schadevergoeding en beperkte hij die tot de gevallen waarin schriftelijk van het vermoeden is afgeweken.
-
Kan een filmmaker zijn rechten vooraf aan een derde overdragen?
Een filmwerk geldt volgens de wet als voltooid zodra het vertoningsgereed is. De Hoge Raad beslist dat het wettelijk vermoeden dat de makers hun exploitatierechten aan de producent hebben overgedragen, niet pas op dat tijdstip werkt: het geldt al vanaf het moment waarop de maker met de producent afspreekt een bijdrage aan de film te leveren. Een andere uitleg zou de bedoeling van de filmregeling ondergraven, omdat de maker zijn rechten dan tot het laatste moment aan een derde zou kunnen overdragen. Het cassatieberoep werd verworpen.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.