Artikel 45db Aw: Vergoedingsplicht uitbreiden naar streaming

Dit is een schakelbepaling: zij geeft de regering de bevoegdheid om de vergoedingsregeling voor filmmakers ook te laten gelden voor het aanbieden van een film op aanvraag, zoals bij een streamingdienst gebeurt.

De aanleiding is dat de vergoedingsplicht van artikel 45da Aw in de kern is geschreven voor uitzenden en doorgeven. Kijkers halen films inmiddels vooral zelf op, op een moment dat zij kiezen. Voor die vorm van exploitatie geldt de plicht niet vanzelf; de wetgever heeft de knop wel alvast ingebouwd.

Hoe de schakel werkt

Bij algemene maatregel van bestuur kan worden bepaald dat artikel 45da Aw ook van toepassing is op de beschikbaarstelling van de film voor het publiek. Zo'n maatregel is een besluit van de regering; daarvoor hoeft de wet zelf niet opnieuw te worden gewijzigd. Zolang die maatregel er niet is, verandert er niets en blijft de reikwijdte zoals zij is.

Wat er dan vervalt

Wordt de schakel omgezet, dan geldt de bijzondere maatstaf uit de tweede zin van het tweede lid van artikel 45d Aw niet meer. Die maatstaf houdt in dat een vergoeding die tussen een vereniging van makers en producenten is uitonderhandeld, wordt vermoed billijk te zijn. Naast een wettelijke vergoedingsplicht via collectief beheer zou dat vermoeden dubbelop zijn: je kunt niet tegelijk een verplichte vergoeding hebben en aannemen dat de onderhandelde vergoeding al toereikend is.

Waarom het uitmaakt

Voor makers is dit de bepaling die het verschil kan maken tussen eenmalig betaald krijgen bij de opdracht en meebetaald krijgen zolang de film wordt bekeken. Voor aanbieders van filmdiensten betekent activering een structurele kostenpost die niet bij de producent kan worden afgekocht, omdat de aanspraak van de maker in dat geval onopgeefbaar is.

Een voorbeeld. Een aanbieder van een filmdienst koopt bij een producent een pakket titels in en meent daarmee alles te hebben geregeld. Wordt deze schakelbepaling geactiveerd, dan komt daar een betaling aan de makers bij, te innen via een collectieve beheersorganisatie, ongeacht wat er in het inkoopcontract staat.

In de praktijk

• Voor makers: ga er niet van uit dat de aanspraak er al is; controleer of er een maatregel geldt voordat je een vordering baseert op gebruik via een filmdienst.
• Voor filmdiensten: houd in meerjarige licenties rekening met een mogelijke vergoedingsplicht en regel wie die last draagt.
• Voor producenten: activering raakt jouw onderhandelingspositie, omdat de gebundelde overdracht dan minder oplevert dan zij nu lijkt te doen.