- Onder werken van letterkunde, wetenschap of kunst verstaat deze wet: 1°. boeken, brochures, nieuwsbladen, tijdschriften en andere geschriften; 2°. tooneelwerken en dramatisch-muzikale werken; 3°. mondelinge voordrachten; 4°. choreografische werken en pantomimes; 5°. muziekwerken met of zonder woorden; 6°. teeken-, schilder-, bouw- en beeldhouwwerken, lithografieën, graveer- en andere plaatwerken; 7°. aardrijkskundige kaarten; 8°. ontwerpen, schetsen en plastische werken, betrekkelijk tot de bouwkunde, de aardrijkskunde, de plaatsbeschrijving of andere wetenschappen; 9°. fotografische werken; 10. filmwerken; 11°. werken van toegepaste kunst en tekeningen en modellen van nijverheid; 12°. computerprogramma’s en het voorbereidend materiaal; en in het algemeen ieder voortbrengsel op het gebied van letterkunde, wetenschap of kunst, op welke wijze of in welken vorm het ook tot uitdrukking zij gebracht.
- Verveelvoudigingen in gewijzigde vorm van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst, zoals vertalingen, muziekschikkingen, verfilmingen en andere bewerkingen, zomede verzamelingen van verschillende werken, worden, onverminderd het auteursrecht op het oorspronkelijke werk, als zelfstandige werken beschermd.
- Verzamelingen van werken, gegevens of andere zelfstandige elementen, systematisch of methodisch geordend, en afzonderlijk met elektronische middelen of anderszins toegankelijk, worden, onverminderd andere rechten op de verzameling en onverminderd het auteursrecht of andere rechten op de in de verzameling opgenomen werken, gegevens of andere elementen, als zelfstandige werken beschermd.
←
Terug 9 · Uitgever of drukker treedt op voor de rechthebbende
Verder 11 · Vrij gebruik van wetten en overheidsbesluiten
→
Artikel 10 Aw: Welke werken auteursrechtelijk beschermd zijn
Welke werken auteursrechtelijk beschermd zijn
Wettekst
Toelichting
Dit artikel maakt duidelijk waarop auteursrecht kan rusten. Het geeft een lange lijst voorbeelden, van boeken, muziek en foto's tot bouwwerken, kaarten, films, toegepaste kunst en computerprogramma's, en sluit af met een vangnet: ieder voortbrengsel op het gebied van letterkunde, wetenschap of kunst, in welke vorm dan ook.
Die slotzin is het belangrijkste deel. De opsomming is niet limitatief en dateert grotendeels uit een tijd zonder digitale media. Nieuwe uitingsvormen die er niet in staan, zoals de vormgeving van een app of een geluidsontwerp, kunnen daardoor toch beschermd zijn.
De lijst is geen toegangskaart
Dat een categorie in de opsomming staat, betekent niet dat elk exemplaar beschermd is. Er geldt altijd nog een drempel: het voortbrengsel moet een eigen, oorspronkelijk karakter hebben en het persoonlijk stempel van de maker dragen. Er moeten dus creatieve keuzes zijn gemaakt. Ontbreken die, bijvoorbeeld omdat de vorm volledig door de techniek of door een functionele eis wordt bepaald, dan is er geen werk, hoeveel moeite het ook heeft gekost.
Ideeën en stijl blijven vrij
Beschermd is de concrete uitwerking, niet het idee erachter, niet de gebruikte methode en niet de stijl. Een concept voor een spelprogramma, een lay-outprincipe of een schildertechniek kan iedereen navolgen. Pas als de concrete vormgeving wordt overgenomen, komt het auteursrecht in beeld. Voor de vraag of iets een verboden verveelvoudiging is, telt of de beschermde trekken van het oorspronkelijke werk herkenbaar terugkomen.
Bewerkingen en vertalingen
Het tweede lid beschermt bewerkingen als zelfstandige werken: vertalingen, verfilmingen, muziekarrangementen en andere bewerkingen krijgen een eigen auteursrecht, mits ook daarin eigen creatieve keuzes zitten. Dat recht komt bovenop het recht op het oorspronkelijke werk, dat gewoon blijft bestaan. Wie een vertaald boek wil uitgeven, heeft daarom toestemming nodig van zowel de vertaler als de oorspronkelijke auteur.
Verzamelingen en gegevensbestanden
Het derde lid beschermt systematisch of methodisch geordende verzamelingen van werken, gegevens of andere elementen die afzonderlijk toegankelijk zijn. Beschermd is dan de selectie en de ordening, niet de inhoud zelf. Een verzameling van louter feiten die alfabetisch is gerangschikt haalt die drempel meestal niet; een doordacht opgezette themacollectie met een eigen indeling wel. Rechten op de opgenomen elementen blijven ongemoeid.
Een cateraar laat een receptenboek maken. De losse recepten, opgeschreven als kale lijstjes ingrediënten met kookstappen, zijn waarschijnlijk geen werk: de vorm volgt de functie. De begeleidende teksten, de foto's en de doordachte thematische indeling van het boek zijn dat wel. Een concurrent die de indeling en de teksten overneemt maakt inbreuk; een concurrent die alleen dezelfde gerechten kookt niet.
In de praktijk
- Voor makers: leg vast welke keuzes je hebt gemaakt en waarom; juist bij functionele producten beslist dat of er een werk is.
- Voor gebruikers: kijk niet naar de categorie maar naar de vormgeving; veel technische tekeningen, standaardformulieren en simpele lijsten zijn niet beschermd.
- Voor bewerkers: een eigen auteursrecht op je bewerking geeft je nog geen recht om te publiceren; daarvoor is toestemming van de oorspronkelijke rechthebbende nodig.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Wanneer valt een schema onder de restcategorie van de werken?
De Hoge Raad vernietigt het arrest van het hof wegens een motiveringsgebrek. Hij stelt voorop dat het hier niet gaat om de vraag of het schema een computerprogramma of voorbereidend materiaal daarvoor is, en ook niet om geschriftenbescherming, maar om de vraag of het een werk is in de zin van de slotcategorie van art. 10 lid 1 Aw: ieder voortbrengsel op het gebied van letterkunde, wetenschap of kunst, op welke wijze of in welke vorm ook tot uitdrukking gebracht. Daarvoor is vereist dat het voortbrengsel een eigen, oorspronkelijk karakter heeft en het persoonlijk stempel van de maker draagt. Omdat uit de overgelegde verklaring sterke aanwijzingen volgden dat de persoonlijke, op ervaring en analytisch vermogen berustende visie van de makers bij de selectie een belangrijke rol speelde, had het hof nader moeten motiveren waarom aan die maatstaf niet was voldaan.
-
Moet de rechthebbende schade aantonen om winst te kunnen opeisen?
De Hoge Raad verwerpt het principale beroep en bevestigt dat een geur voor auteursrechtelijke bescherming in aanmerking kan komen. De omschrijving in art. 10 Aw van wat als werk in de zin van die wet moet worden verstaan, staat naast een niet-limitatieve opsomming van werksoorten en is algemeen gesteld; zij belet niet daaronder ook een geur te begrijpen. Beslissend is dan of het gaat om een voortbrengsel dat vatbaar is voor menselijke waarneming en of het een eigen, oorspronkelijk karakter heeft en het persoonlijk stempel van de maker draagt. Bij de inbreukvraag moet vervolgens worden onderzocht of de andere geur als een verveelvoudiging van dat werk moet worden aangemerkt.
-
Wie is de maker van een foto?
De Hoge Raad vernietigt het arrest van het hof, dat het begrip fotografisch werk te technisch had opgevat. Ook bij het tot stand brengen van een foto is de technische kant slechts één van de aspecten van de creatieve arbeid die nodig is om tot een voortbrengsel met een eigen, oorspronkelijk karakter en het persoonlijk stempel van de maker te komen. Dat eigen karakter kan onder omstandigheden mede of in overwegende mate worden bepaald door de keuze en de compositie van het te fotograferen onderwerp. Het hof mocht daarom niet beslissend laten zijn wie het fototoestel heeft gehanteerd.
-
Wanneer is een gewijzigde vorm een verveelvoudiging?
De Hoge Raad vernietigt het arrest van het hof en zet uiteen hoe ver het recht van een bewerker gaat. Op grond van art. 1 Aw heeft de rechthebbende het uitsluitend recht zijn werk openbaar te maken en te verveelvoudigen, maar bescherming bestaat alleen als het werk een eigen, oorspronkelijk karakter heeft en het persoonlijk stempel van de maker draagt; dat geldt ook voor een gebruiksvoorwerp dat deels door techniek is bepaald. Wie een bestaand werk bewerkt, kan geen rechten laten gelden op de beschermde elementen die hij van dat werk overneemt: zijn auteursrecht beperkt zich tot wat hij zelf toevoegt en wat zelf aan de werktoets voldoet. Dat de rechten op het origineel en op de bewerking in één hand zijn, maakt het recht op de bewerking niet ruimer.
-
Wanneer is iets een werk in art. 31a Aw?
Omdat de tenlastelegging is toegesneden op art. 31a Aw, heeft het woord werk in de bewezenverklaring volgens de Hoge Raad dezelfde betekenis als in dat artikel: het voortbrengsel moet een eigen, oorspronkelijk karakter hebben en het persoonlijk stempel van de maker dragen. De Hoge Raad vindt onbegrijpelijk dat het hof de lettercombinatie KvK als zo'n werk heeft aangemerkt, omdat het hof niet heeft gemotiveerd waarom die letters dat eigen karakter en dat persoonlijk stempel hebben. Dat de lettercombinatie als woordmerk in het merkenregister is ingeschreven, levert die motivering niet op. De bewezenverklaring is daarom ontoereikend gemotiveerd; de Hoge Raad vernietigt de uitspraak op dit punt en wijst de zaak terug.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.