Artikel 17b Aw: Uitzenden mag, opnemen niet vanzelf

Wie een omroep toestemming geeft een werk uit te zenden, geeft daarmee niet automatisch toestemming om dat werk ook vast te leggen. Volgens het eerste lid omvat de bevoegdheid tot openbaarmaking door uitzending niet de bevoegdheid het werk vast te leggen, tenzij anders is overeengekomen.

De bepaling sluit aan bij de Berner Conventie, die eveneens bepaalt dat toestemming tot uitzending niet de toestemming omvat om het uitgezonden werk vast te leggen, en die een uitzondering toelaat voor tijdelijke vastleggingen door de omroep zelf en voor bewaring in officiële archieven. Uitzenden en vastleggen zijn zo twee afzonderlijke bevoegdheden, waarover afzonderlijk kan worden beschikt.

Het eerste lid: uitgangspunt

Het eerste lid gaat over uitzending van een radio- of televisieprogramma via radio of televisie, of via een ander medium dat dezelfde functie vervult. Wie alleen toestemming tot uitzending heeft gekregen, heeft daarmee nog geen toestemming tot vastlegging. Partijen kunnen anders afspreken; de woorden 'tenzij anders is overeengekomen' maken het lid tot regelend recht.

De uitzondering voor de omroep zelf

Het tweede lid geeft de omroeporganisatie die tot uitzending bevoegd is toch een beperkte opnamebevoegdheid. Zij mag het ter uitzending bestemde werk tijdelijk vastleggen. De wet stelt daar drie voorwaarden aan: de vastlegging gebeurt met de eigen middelen van de omroep, zij is tijdelijk, en zij dient uitsluitend voor uitzending van de eigen radio- of televisieprogramma's van die omroep.

De omroep die zo mag vastleggen, blijft verplicht de persoonlijkheidsrechten van de maker uit artikel 25 Aw te eerbiedigen. Dat artikel beschermt onder meer de naamsvermelding en het recht om zich te verzetten tegen wijzigingen in en aantasting van het werk.

Bewaren bij uitzonderlijke documentaire waarde

Volgens het derde lid mogen vastleggingen die met inachtneming van het tweede lid zijn gemaakt en een uitzonderlijke documentaire waarde bezitten, in officiële archieven worden bewaard. Het lid stelt dus drie eisen: de vastlegging is volgens het tweede lid gemaakt, zij heeft een uitzonderlijke documentaire waarde, en het bewaren gebeurt in een officieel archief. Het lid regelt het bewaren; over ander gebruik van zulke vastleggingen zegt het niets.

Een voorbeeld

Een theatergezelschap staat toe dat een regionale omroep een voorstelling uitzendt. De omroep neemt de voorstelling op, zendt haar de week erna uit en biedt de opname daarna aan andere zenders aan. Voor dat laatste biedt het tweede lid geen grondslag: die bevoegdheid geldt alleen voor de uitzending van de eigen programma's. Of de omroep meer mag, hangt dan af van wat in het contract is afgesproken.

In de praktijk

• Voor makers en uitvoerenden: laat het contract onderscheid maken tussen uitzenden, vastleggen, herhalen en online beschikbaar stellen. Regelt het contract niets over vastlegging, dan geldt het eerste lid.
• Voor omroepen: houd de eigen productiekopie gescheiden van materiaal dat u buiten de eigen uitzending wilt gebruiken; daarvoor is een afspraak met de rechthebbende nodig.
• Voor archieven: bewaring op grond van het derde lid veronderstelt een vastlegging die volgens het tweede lid is gemaakt en een uitzonderlijke documentaire waarde.