Artikel 16l Aw: Inning en verdeling van het reprorecht

Inning en verdeling van het reprorecht

De betaling van de vergoeding, bedoeld in artikel 16h, dient te geschieden aan een door Onze Minister van Justitie en Veiligheid aan te wijzen, naar zijn oordeel representatieve rechtspersoon, die met uitsluiting van anderen belast is met de inning en de verdeling van deze vergoeding.
In aangelegenheden betreffende de inning van de vergoeding vertegenwoordigt de rechtspersoon, bedoeld in het eerste lid, de makers of hun rechtverkrijgenden in en buiten rechte.
De rechtspersoon, bedoeld in het eerste lid, hanteert voor de verdeling van de geïnde vergoedingen een reglement. Het reglement behoeft de goedkeuring van het College van Toezicht, bedoeld in de Wet toezicht collectieve beheersorganisaties auteurs- en naburige rechten.
De rechtspersoon, bedoeld in het eerste lid, staat onder toezicht van het College van Toezicht, bedoeld in de Wet toezicht collectieve beheersorganisaties auteurs- en naburige rechten.
Het eerste en tweede lid vinden geen toepassing voorzover degene die tot betaling van de vergoeding verplicht is, kan aantonen dat hij met de maker of zijn rechtverkrijgende overeengekomen is dat hij de vergoeding rechtstreeks aan deze zal betalen.

Toelichting

De vergoeding voor reprografisch kopiëren wordt geïnd door één door de minister aangewezen organisatie. Die organisatie is met uitsluiting van anderen belast met de inning en de verdeling, zij vertegenwoordigt de makers in en buiten rechte, en zij werkt met een verdelingsreglement dat door het College van Toezicht moet worden goedgekeurd.

Individuele afrekening is hier onmogelijk. Een organisatie die knipsels kopieert weet niet welke auteur bij welke pagina hoort en zou met honderden uitgevers moeten contracteren. Collectieve inning maakt het stelsel uitvoerbaar; het toezicht op de verdeling moet voorkomen dat het geld onderweg blijft hangen.

Eén loket, met uitsluiting van anderen

De aanwijzing gebeurt door de minister van Justitie en Veiligheid en gaat naar een organisatie die naar zijn oordeel representatief is. Het woord uitsluiting doet ertoe: andere partijen kunnen deze vergoeding niet daarnaast innen. Voor betalingsplichtigen levert dat duidelijkheid op over aan wie zij moeten betalen en van wie zij kwijting krijgen.

Verdeling en toezicht

De organisatie hanteert een reglement voor de verdeling van wat zij int. Dat reglement heeft de goedkeuring nodig van het College van Toezicht dat is ingesteld op grond van de wet die het toezicht op collectieve beheersorganisaties regelt, en de organisatie zelf staat eveneens onder dat toezicht. De combinatie van een monopoliepositie en extern toezicht is typerend voor collectief beheer.

Rechtstreeks afspreken mag

Er is een ontsnappingsclausule. Kan de betalingsplichtige aantonen dat hij met de maker of diens rechtverkrijgende is overeengekomen rechtstreeks te betalen, dan gelden het verplichte loket en de vertegenwoordiging niet. Zo blijft er ruimte voor maatwerk: wie structureel uit één bron kopieert, kan daar gewoon een licentie mee sluiten. Het bewijs van die afspraak ligt wel bij hem.

Voorbeeld

Een onderzoeksbureau kopieert vrijwel uitsluitend uit één vaktijdschrift en sluit met die uitgever een jaarlicentie waarin het kopiëren voor intern gebruik is verdisconteerd. Wordt het bureau daarna door de collectieve organisatie aangesproken, dan kan het die overeenkomst overleggen. Kopieert het daarnaast ook uit andere bladen, dan loopt dat deel gewoon via het collectieve stelsel.

In de praktijk

Voor betalingsplichtigen: leg rechtstreekse afspraken schriftelijk vast en bewaar ze. Een mondelinge afspraak helpt je hier niet.
Voor makers en uitgevers: je aanspraak loopt via het verdelingsreglement, tenzij je zelf rechtstreeks contracteert met de kopiërende partij.
Bij geschillen over de vergoeding is op grond van artikel 16g Aw in eerste aanleg uitsluitend de rechtbank Den Haag bevoegd.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Wettekst