Artikel 15k Aw: Invoer van omgezette werken uit het buitenland

Een toegankelijke versie die in het buitenland al bestaat, hoeft in Nederland niet opnieuw te worden gemaakt. Dit artikel bepaalt dat het invoeren van zo'n omgezet werk geen inbreuk op het auteursrecht oplevert, mits het is gemaakt door een toegelaten entiteit in een andere lidstaat van de Europese Unie of in een staat die partij is bij het Leesgehandicaptenverdrag.

Zonder deze bepaling zou de toegankelijkheidsregeling bij de grens stoppen. Elke organisatie zou dan hetzelfde boek opnieuw moeten omzetten voor haar eigen land, terwijl dat werk elders al is gedaan. Voor kleinere taalgebieden en voor gespecialiseerde vakliteratuur zou dat betekenen dat een toegankelijke versie er in de praktijk nooit komt.

Wie mag invoeren

• De leesgehandicapte zelf. Hij mag een omgezet werk uit een ander land halen voor eigen gebruik.

- Een toegelaten entiteit. Die mag omgezette werken uit het buitenland betrekken om ze binnen haar eigen dienstverlening beschikbaar te stellen.

Waar het bestand vandaan moet komen

De herkomst is de kern van de regeling. Het omgezette werk moet zijn gemaakt door een toegelaten entiteit in een andere lidstaat of in een verdragsstaat. Een toegankelijk bestand dat door een willekeurige particulier ergens online is gezet, valt er niet onder, ook niet als het feitelijk hetzelfde resultaat oplevert. Wie invoert, moet dus kunnen benoemen van welke organisatie het bestand afkomstig is.

Niet weg te contracteren

De slotzin is kort maar belangrijk: hiervan kan niet bij overeenkomst worden afgeweken. Een uitgever kan in zijn licentievoorwaarden dus niet bedingen dat toegankelijke versies van zijn titels alleen binnen één land mogen circuleren. Zo'n beding heeft op dit punt geen werking.

Een voorbeeld

Een Nederlandse organisatie die studiemateriaal toegankelijk maakt, krijgt een verzoek voor een vakboek dat in een buurland al is omgezet door een erkende zusterorganisatie. Zij haalt dat bestand op en stelt het beschikbaar aan haar deelnemers met een leeshandicap. Dat is toegestaan. Zou zij hetzelfde bestand van een openbaar bestandsplatform plukken zonder te weten wie het heeft gemaakt, dan ontbreekt de vereiste herkomst en staat zij met lege handen.

In de praktijk

• Leg de herkomst vast. Noteer bij elk ingevoerd bestand welke toegelaten entiteit het heeft gemaakt en uit welk land het komt.
• Controleer de bestemming. Het bestand blijft bestemd voor leesgehandicapten; verspreiding daarbuiten valt buiten de regeling.
• Werk met vaste partners. Een lopende samenwerking met buitenlandse entiteiten maakt de herkomst eenvoudig aantoonbaar.

Dit artikel hangt samen met artikel 15j Aw, dat het omzetten en het grensoverschrijdend beschikbaar stellen regelt, met artikel 15l Aw over de zorgplichten van een entiteit die invoert, en met artikel 15m Aw waarin de gebruikte begrippen zijn omschreven.