Artikel 43b Aw: Hoe de volgrechtvergoeding wordt vastgesteld

Dit artikel zegt niet zelf hoeveel een kunstenaar bij doorverkoop krijgt, maar verwijst voor de hoogte van de vergoeding naar een algemene maatregel van bestuur. In diezelfde regeling kunnen ook nadere regels staan over de vraag wanneer de vergoeding precies verschuldigd is.

Zo'n verwijzing naar lagere regelgeving is gebruikelijk waar bedragen en percentages moeten kunnen meebewegen. De hoofdregel, het recht zelf, hoort in de wet thuis; de rekenkundige uitwerking kan sneller worden aangepast als de Europese afspraken of de marktomstandigheden daartoe aanleiding geven.

Waarom de wet zelf zwijgt over de hoogte

Een volgrechtvergoeding moet twee dingen tegelijk doen: de kunstenaar echt iets opleveren en de handel niet uit de markt prijzen. Dat evenwicht is een kwestie van fijnregelen. Was het percentage in de wet gezet, dan zou elke bijstelling een wetswijziging vergen. Nu volstaat een aanpassing van de uitvoeringsregeling.

Wat de uitvoeringsregels bepalen

• De hoogte: hoe de vergoeding uit de verkoopprijs wordt berekend.
• De verschuldigdheid: onder welke omstandigheden er wel en niet hoeft te worden betaald, en hoe daarbij met de verkoopprijs wordt omgegaan.

Wat er niet in kan staan is een uitbreiding van het recht zelf. De kring van gerechtigden, de onoverdraagbaarheid en de koppeling aan een verkoop met een professionele kunsthandelaar liggen vast in artikel 43a Aw en in de artikelen die de reikwijdte van dit hoofdstuk bepalen.

Wat dit betekent voor een verkoop

Een galerie bemiddelt bij de doorverkoop van een tekening uit de nalatenschap van een verzamelaar. Dat de wet een volgrecht kent, betekent nog niet dat over deze verkoop iets moet worden afgedragen. De uitvoeringsregeling bepaalt zowel of de vergoeding verschuldigd is — blijft de prijs onder het drempelbedrag, dan is er niets te betalen — als hoeveel zij bij de behaalde prijs bedraagt. De galerie doet er dus verstandig aan de actuele tekst van die regeling te raadplegen in plaats van te varen op een percentage dat zij ooit heeft opgeschreven.

In de praktijk

• Voor handelaren: neem de afdracht op in uw prijsopbouw en controleer periodiek of de percentages nog kloppen. Wie met verouderde tarieven rekent, draagt te veel of te weinig af.
• Voor kunstenaars en erfgenamen: u kunt zelf narekenen wat u toekomt zodra de verkoopprijs bekend is. Dat maakt een gesprek over de afrekening een stuk korter.
• Voor beide partijen: leg per transactie vast welke prijs als grondslag is gebruikt. Discussies achteraf gaan bijna altijd over die grondslag, niet over het percentage.