Artikel 50f Aw: Overgangsrecht dat zijn werk heeft gedaan

Dit nummer is al op 7 januari 1973 vervallen en bevat sindsdien geen tekst meer. Het is daarmee een van de oudste lege plekken in de Auteurswet. Voor wie vandaag met auteursrecht te maken heeft, levert deze plek geen enkele regel meer op; ze is alleen nog van belang voor wie de geschiedenis van de wet reconstrueert.

Overgangsbepalingen hebben van nature een beperkte levensduur. Ze zijn bedoeld om de sprong van een oude naar een nieuwe regeling op te vangen: welke lopende situaties blijven onder het oude recht vallen, hoe lang, en vanaf wanneer geldt het nieuwe regime volledig. Zodra alle situaties waarvoor de bepaling was geschreven zijn afgewikkeld, is zij uitgewerkt en kan de wetgever haar zonder gevolgen schrappen.

Waarom overgangsrecht slijt

Een overgangsbepaling kijkt terug naar een moment dat steeds verder weg komt te liggen. Naarmate er meer tijd verstrijkt, zijn er minder gevallen die nog onder de oude regeling vielen: rechten zijn verlopen, contracten zijn uitgevoerd, dossiers zijn gesloten. Op enig moment houdt de bepaling op betekenis te hebben en verdwijnt haar tekst bij de eerstvolgende opschoning van de wet. Het nummer blijft staan zodat de rest van de nummering en alle bestaande verwijzingen intact blijven.

Wat dit betekent voor een oud dossier

Kom je deze verwijzing tegen in een stuk uit de jaren zestig of zeventig, dan kijk je naar recht dat toen gold. De praktische vraag is dan zelden wat de bepaling precies zei, maar of het gevolg dat zij destijds had nog doorwerkt. Rechten die onder oud recht definitief zijn verworven of definitief zijn verlopen, veranderen niet doordat de overgangsbepaling later is geschrapt. Het schrappen van uitgewerkt overgangsrecht is administratief opruimwerk, geen inhoudelijke wijziging.

Een voorbeeld. De erven van een tekenaar vinden in een nalatenschap een uitgeverscontract uit de jaren zestig met een verwijzing naar dit nummer. Zij willen weten of zij daar nu nog iets aan ontlenen. Het antwoord is nee: de bepaling bestaat niet meer en kan geen zelfstandige aanspraak geven. Of de erven rechten hebben, hangt af van de gewone vragen: is er auteursrecht ontstaan, is het overgedragen of gelicentieerd, en loopt de beschermingstermijn nog?

Waar het misgaat

• Een oude bron letterlijk overnemen. Publicaties van vóór de schrapping citeren de tekst nog volledig. Wie die tekst zonder datumcontrole overneemt, presenteert een regel die al ruim een halve eeuw niet meer bestaat.
• Denken dat schrappen rechten wegneemt. Het vervallen van een overgangsbepaling verandert niets aan de situaties die zij destijds heeft geregeld. Verwar de opruiming van de tekst niet met een inhoudelijke ingreep.

- Blijven zoeken op het nummer. Wie hier vastloopt, moet de vraag inhoudelijk stellen in plaats van op nummer: gaat het om de duur van de bescherming, om het toepassingsbereik van de wet of om een contractuele afspraak?

Waar de levende regels staan

Het toepassingsbereik van de Auteurswet, dus welke werken en makers eronder vallen, staat in artikel 47 Aw. Hoe lang de bescherming loopt, is geregeld in artikel 37 Aw, en wat er gebeurt met termijnen die zijn gewijzigd of herleefd volgt uit artikel 51 Aw. Voor de formele kant van de wet zijn artikel 52 Aw en artikel 53 Aw de aangewezen bepalingen.

Behandel dit nummer dus als wetshistorie: interessant voor de reconstructie van een oud dossier, zonder betekenis voor een vraag van vandaag.