Artikel 47b Aw: Satellietuitzending en het toepasselijke recht

Een satellietuitzending is grensoverschrijdend van aard: het signaal gaat de lucht in en komt in tientallen landen weer neer. Dit artikel wijst aan wanneer de Nederlandse Auteurswet op zo'n uitzending van toepassing is. Doorslaggevend is niet waar het signaal wordt ontvangen, maar waar de uitzendhandeling begint.

Die keuze voorkomt dat een omroep voor één uitzending de wetten van elk ontvangstland naast elkaar moet leggen. Er is één plaats van handeling, en dus één recht dat de uitzending beheerst. Dat maakt het klaren van rechten overzichtelijk: de omroep onderhandelt op basis van één rechtsstelsel in plaats van tientallen.

Waar de uitzendhandeling plaatsvindt

Wat die uitzendhandeling is, staat niet hier maar in artikel 12 Aw, zevende lid: het invoeren van de programmadragende signalen in een ononderbroken keten die naar de satelliet en terug naar de aarde loopt, onder controle en verantwoordelijkheid van de omroeporganisatie. Gebeurt dat invoeren in Nederland, dan geldt volgens het eerste lid deze wet, ongeacht waar het publiek zit.

Die ononderbroken keten is het scharnier. Wordt de keten onderbroken doordat een andere partij het signaal oppikt en zelfstandig verder verspreidt, dan is dat een eigen handeling met een eigen beoordeling.

Het vangnet voor uitzendingen van buiten de Unie

Het tweede lid vangt op wat anders buiten elk beschermingsstelsel zou vallen. Het speelt alleen als de invoerhandeling plaatsvindt in een land buiten de Europese Unie en buiten de Europese Economische Ruimte, én dat land niet het beschermingsniveau biedt dat de Europese regels voor satellietomroep voorschrijven.

Er zijn dan twee manieren waarop de Nederlandse wet alsnog geldt. De eerste: de signalen worden naar de satelliet doorgezonden vanuit een grondstation dat in Nederland staat. De tweede: een omroeporganisatie met haar hoofdvestiging in Nederland heeft opdracht gegeven tot de uitzending, terwijl er geen grondstation in een lidstaat of verdragsstaat wordt gebruikt. Het grondstation gaat dus voor; pas als dat nergens binnen die landenkring ligt, telt de vestigingsplaats van de opdrachtgever.

Een voorbeeld

Een themazender richt zich op kijkers in verschillende landen en laat het signaal invoeren in een land buiten de Unie waar makers nauwelijks bescherming genieten. Het signaal gaat omhoog vanaf een schotel op een terrein in Nederland. Ondanks de buitenlandse opzet is de Nederlandse Auteurswet dan op de uitzending van toepassing, en moeten de rechten van de makers van het uitgezonden materiaal langs die lat worden gelegd.

In de praktijk

• Voor omroepen: leg vast waar en door wie de signalen in de keten worden ingevoerd en welk grondstation wordt gebruikt. Die twee feiten bepalen het toepasselijke recht en daarmee met wie u moet afrekenen.
• Voor rechthebbenden: een uitzending die alleen buiten Nederland te ontvangen is, kan toch onder deze wet vallen. Kijk naar de technische route, niet naar het bereik.
• Voor licentieonderhandelaars: beschrijf het gebied van de licentie in termen van de uitzendhandeling, niet in termen van ontvangst. Anders lopen de omschrijving en de wettelijke aanknoping uit elkaar.