Artikel 47a Aw: Werken uit voormalige overzeese gebiedsdelen

Dit artikel houdt de Auteurswet van toepassing op werken die lang geleden in twee voormalige overzeese gebiedsdelen voor het eerst zijn uitgegeven: in Nederlandsch-Indië vóór 27 december 1949 en in Nederlands-Nieuw-Guinea vóór 1 oktober 1962. Voorwaarde is dat die uitgave door of vanwege de maker gebeurde.

Toen die gebieden staatkundig van Nederland werden losgemaakt, veranderde het toepassingsgebied van de wet. Zonder deze bepaling zouden werken die daar destijds rechtmatig waren gepubliceerd achteraf buiten de Nederlandse bescherming vallen, terwijl makers en uitgevers juist in de veronderstelling van bescherming hadden geïnvesteerd. Het artikel voorkomt dat een grenswijziging met terugwerkende kracht rechten uitholt.

Wat de bepaling precies doet

De regel werkt naast artikel 47 Aw, dat de hoofdregel over het toepassingsgebied geeft. Waar dat artikel aanknoopt bij uitgave in Nederland of bij de nationaliteit van de maker, voegt deze bepaling een historische ingang toe: de plaats van eerste uitgave in het toenmalige gebiedsdeel, binnen de genoemde data. Is aan die voorwaarden voldaan, dan blijft de wet gewoon gelden, met alles wat daarbij hoort.

Belangrijk is de eis dat de uitgave door of vanwege de maker plaatsvond. Een druk die buiten de maker om tot stand kwam, brengt het werk dus niet binnen het bereik van deze bepaling.

Waarom dit nog van belang kan zijn

Auteursrecht loopt lang door: het duurt volgens artikel 37 Aw tot zeventig jaar na het overlijden van de maker. Werken uit de jaren dertig of veertig van de vorige eeuw kunnen dus nog steeds beschermd zijn, zeker als de maker jong publiceerde en oud werd. Voor archieven, uitgeverijen en erfgenamen is de vraag of deze wet erop van toepassing is daarom geen academische kwestie.

Een voorbeeld

Een uitgeverij wil een romanreeks heruitgeven die in de jaren veertig voor het eerst overzee verscheen, in opdracht van de schrijver zelf. Op grond van deze bepaling valt dat werk onder de Nederlandse Auteurswet. De uitgeverij moet dus nagaan wanneer de schrijver is overleden en, als de termijn nog loopt, toestemming vragen aan de erfgenamen.

In de praktijk

• Zoek de eerste uitgave op. Plaats en jaar van de eerste druk zijn hier bepalend, niet de plaats waar het werk is geschreven.
• Ga na wie de uitgave verzorgde. Alleen een uitgave door of namens de maker telt mee voor deze bepaling.
• Reken de beschermingsduur uit voordat u concludeert dat een oud werk vrij is. Bij werken van deze leeftijd scheelt één sterfjaar vaak alles.